جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 302

توجّه كردى و به حفظ من نظر نداشتى ؟ « و سخن امير مؤمنان عليه السّلام به مردى كه در حال جان دادن مىگفت : من از گناهانم مىترسم و به رحمت پروردگارم اميدوارم : » در دل هيچ بنده اى در اين وقت اين ترس و اميد جمع نمىشود مگر آنكه خدا به او آنچه را اميد دارد مىدهد و او را از آنچه مىترسد ايمن مىكند » ( 1 ) . و از حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم روايت شده كه فرمود : « در روز قيامت خداى تعالى به بنده مىفرمايد : چه چيز تو را مانع شد از اينكه منكر را ديدى و از آن نهى نكردى ؟ اگر چنين عذر آورد كه پروردگارا به تو اميدوار بودم و از مردم مىترسيدم ، خدا مىفرمايد : اين گناه تورا آمرزيدم » . و نيز از آن حضرت صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم منقول است كه : « مردى را داخل دوزخ كنند و او هزار سال آنجا مىماند و فرياد مىكند يا حنّان يا منّان ( اى بخشاينده و اى منّت نهنده ) خداوند به جبرئيل مىفرمايد : برو بندهء مرا بياور ، جبرئيل او را به پيشگاه پروردگار مىآورد . پس خطاب الهى مىرسد كه : جاى خود را چگونه يافتى ؟ عرض مىكند : بد مكانى بود . خطاب رسد كه او را به جائى كه داشت باز گردانيد . آن بنده راه جهنّم پيش گيرد و روانه شود در حالى كه مرتّب به پشت مىنگرد . خداى عزّ و جلّ فرمايد : به چه چيز نظر مىكنى ؟ عرض مىكند كه اميد داشتم كه چون مرا از جهنّم بيرون آوردى ديگر به آنجا برنگردانى . خداى تعالى فرمايد : او را به بهشت بريد » . و نيز پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم مىفرمايد : « قال اللَّه تبارك و تعالى : لا يتّكل العاملون على أعمالهم الَّتى يعملونها لثوابى ، فإنّهم لو اجتهدوا و أتعبوا أنفسهم - أعمارهم - فى عبادتى كانوا مقصّرين غير بالغين فى عبادتهم كنه عبادتى فيما يطلبون عندى من كرامتى و النّعيم فى جنّاتى و رفيع الدّرجات العلى في جوارى و لكن برحمتى فليثقوا و إلى حسن الظَّنّ بى فليطمئنّوا و فضلى فليرجوا ، فإنّ رحمتى عند ذلك تدركهم و منّى يبلَّغهم رضوانى ، و مغفرتى تلبسهم عفوى ، فإنّى أنا اللَّه الرّحمن الرّحيم و بذلك تسمّيت » . « خداى تبارك و تعالى فرمايد : آنها كه به اميد ثواب من اعمالى انجام