صاحبه »
« زيرا او هم ارادهء كشتن رفيقش را داشته است » . و فرمود : « لكلّ امرئ مانوى »
« براى هر انسانى همان چيزى است كه در نيّت دارد » .
و رواياتى كه در ترتّب عقاب بر قصد و اهتمام بر معصيت وارد شده بسيار است و اطلاق آنها در صورتى است كه به واسطهء ترس از خدا ترك نشده باشد ولى اگر به واسطهء ترس از خدا به عمل در نيايد براى تارك گناه حسنه نوشته مىشود . و چگونه مىتوان گفت كه أعمال قلوب مورد بازخواست واقع نمىشود و حال آنكه مؤاخذه بر ملكات و صفات زشت و ناپسند مانند كبر و عجب و ريا و نفاق و حسد و غير اينها از طرف شرع قطعا ثابت و محرز است ، با اينكه اينها افعال قلبى است و در شريعت ثابت شده است كه اگر كسى با زنى بيگانه درآميزد هر چند بعد معلوم شود همسرش بوده گناهكار است .
و امّا دليل اينكه اگر كسى بعد از قصد گناه به سبب ترس از خدا آن را ترك كند و به عمل نياورد براى او حسنه اى نوشته مىشود رواياتى است كه رسيده است . از پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم روايت شده است كه فرمود : « ملائكه مىگويند اين بندهء توست كه ارادهء گناه دارد ، خداوند مىفرمايد : مراقبش باشيد اگر عمل كرد مثل آن را بر او بنويسيد و اگر ترك كرد حسنه اى برايش بنويسيد زيرا به خاطر من آن را ترك كرده » . و از حضرت باقر [ يا حضرت صادق عليهما السّلام ] روايت شده كه :
« إنّ اللَّه تبارك و تعالى جعل لآدم في ذرّيّته من همّ بحسنة و لم يعملها كتبت له حسنة و من همّ بحسنة و عملها كتبت له عشرا ، و من همّ بسيّئة و لم يعملها لم تكتب عليه سيّئة ، و من همّ بها و عملها كتبت عليه سيّئة » .
« خداى تبارك و تعالى براى آدم در فرزندانش مقرّر داشته كه هر كه آهنگ كار نيكى كند و آن كار را نكند براى او يك حسنه نوشته شود ، و هر كه آهنگ كار نيكى كند و بكند براى او ده حسنه نوشته شود ، و هر كه آهنگ كار بد كند و آن را نكند بر او گناهى نوشته نشود ، و هر كه آهنگ آن كند و انجام دهد يك گناه بر او نوشته شود » .
و جملهء امام عليه السّلام كه « بر او گناهى نوشته نشود » به اين صورت حمل مىشود كه از
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 228
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٢٢٨