اجرام سماوى برتر و متعالى است و سعد و نحس آنها در او هيچ تأثيرى ندارد و از خورشيد و ماه منفعل نيست . اهل تسبيح و تقديس را به سه گانگى و ششگانگى چه كار . چه بسا تجرّد و قوّت نفوسشان به مرتبه اى رسد كه براى آنان ملكهء توانائى بر تصرّف در موادّ كائنات ، و لو در افلاك و آنچه در آنهاست ، حاصل شود ، چنان كه براى افضل و اشرف پيامبران و سرور اوصياء كه صلوات خداوند بر آن دو و آلشان باد از شكافته شدن ماه و بازگشت خورشيد حاصل آمد .
از آنچه گفته شد آشكار است كه كسى كه به سبب ورود مصائب دنيوى بىتابى و جزع مىكند و از ناملايمات و سختيهاى طبيعت نگران و مشوّش مىشود و خود را در معرض شماتت دشمنان و رقّت و ترحّم دوستان درمىآورد از زمرهء سعادتمندان بيرون است . زيرا فطرتش سست و ناتوان شده و جبن بر طبيعتش مستولى و غالب گشته و ديگر به ابتهاجات و شكفتگيهائى كه امثال اين پستيها را از نفس دفع و طرد مىكند نائل نمىشود .
و همچنين اگر كسى صبر و رضا را به تكلَّف بر خود تحميل كند و در ظاهر به سعادتمندان تشبّه جويد ولى در باطن آشفته و مضطرب باشد اين حالت را نمىتوان سعادت دانست زيرا سعادت واقعى اين است كه اخلاق فاضله به صورت ملكات راسخ و ريشه دار درآمده باشد به طورى كه دگرگونيها و رخدادهاى زندگى ظاهرا و باطنا تغييرى در آنها ( اخلاق فاضله ) پديد نياورد . خداوند ما و همهء طالبان را به اين مقام شريف برساند .
پيوست
آخرين مرتبهء سعادت تشبّه به مبدأ ( خدا ) است حكما تصريح كردهاند كه بالاترين مرتبهء سعادت اين است كه انسان در صفات خود به مبدأ تشبّه كند : به اين معنى كه فعل زيبا از اين جهت كه زيباست از او صادر شود نه براى غرض و هدف ديگرى از قبيل جلب نفع و دفع ضرر . و اين هنگامى تحقّق مىيابد كه حقيقت وى ، كه از آن به عقل الهى و نفس ناطقه تعبير
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 83
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٨٣