دريافت آرزوهاى خود جاويد باشند ، و از ترس و اندوه فارغ ، و از حوادث روزگار آمن ، و اسباب تنعم مهيا ، و انواع طعامها مهنّا ، از جويهاى آن شير و خمر و انگبين تناول مىكنند ، جويهايى كه زمين آن نقره باشد و سنگريزهء آن مرجان ، و خاك آن مشك اذفر ، « 459 » و نبات آن زعفران ، و از أبر آن آب نسرين بر تلهاى كافور مىبارد ، و كوزهها پيش ايشان مىآرند ، چه كوزههاى سيمين مرصع به درّ و ياقوت و مرجان ، كوزهاى كه در آن رحيق مختوم به سلسبيل « 460 » عَذْب ممزوج باشد ، كوزهاى كه از صفاى جوهر نور از آن مىتابد و رقت و لعلى شراب از وراى آن مىنمايد ، از صنعت آدمى نباشد كه تقصير را در آن مجال بود ، بر دست خادمى كه روشنى روى او اشراق خورشيد را حكايت كند ، و ليكن خورشيد را حلاوت صورت و خوبى بنا گوش و ملاحت چشم او از كجا باشد ! پس اى عجب از كسى كه ايمان دارد به سرايى كه اين صفت آن است ، و متيقن باشد بدان كه اهل آن نميرد ، و فنا راه نيابد به كسى كه در فناى « 461 » آن نزول كند ، و حوادث به چشم تغير در ساكنان آن ننگرند ، چگونه انس گيرد با سرايى كه خداى - عز و جل - در خرابى آن فرمان داد است ! و چگونه بى آن به معيشتى خوش باشد . به خداى كه اگر در آن نباشد مگر سلامت تنها ، با امن از مرگ و گرسنگى و تشنگى و قحط و ديگر أصناف حوادث ، هر آينه سزاوار باشد بدان كه دنيا براى آن گذاشته شود ، و چيزى كه گذشتن و گشتن از ضرورت آن باشد بر آن اختيار كرده نيايد . پس چگونه بود ؟ چون اهل آن پادشاهان آمن باشند ، به انواع شادى ممتع متنعم ، و آن چه آرزو برند ايشان را ميسر ، هر روز در پيش عرش حاضر شوند و در وجه كريم خداى بنگرند ، و بدان نگريستن آن لذت يابند كه به ديگر نعمتهاى بهشت التفات ننمايند ، و هميشه ميان أصناف اين نعمتها گردند ، و از زوال آن امن مىباشند . ابو هريره - رضى اللّه عنه - روايت كرد كه پيغامبر - صلى اللّه عليه و آله و سلم - گفت : يُنادى مُناد : انّ لكم ان تصحّوا فلا تسقموا ابدا و انّ لكم ان تحيوا فلا تموتوا ابدا و انّ لكم ان تشبّوا فلا تهرموا ابدا و انّ لكم ان تنعموا فلا تيأسوا ابدا ، فذلك قوله عزّ و جلّ :
« وَ نُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ »
« 462 » ، اى ، مناديى ندا كند كه هر آينه شما راست كه تندرست باشيد و هرگز بيمار نشويد ، و هر آينه شما راست كه زندگانى يابيد و هرگز نميريد ، و هر آينه شما راست كه خوش عيش باشيد و هرگز درويش نشويد ، پس آن قول حق تعالى است كه « آواز داده شدند كه آن بهشت است كه شما را ميراث دادند بدانچه مىكرديد » .
و هر گاه كه خواهى كه صفت بهشت بدانى قرآن بخوان ، چه وراى بيان خداى تعالى بيان نباشد . و از قول حق تعالى
وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ [ 713 ] رَبِّهِ جَنَّتانِ
« 463 » بخوان تا آخر سورهء رحمن و سورهء واقعه و غير آن سورتها بخوان . و اگر خواهى كه تفصيل صفتهاى آن بدانى ، از اخبار طلب . پس
هامش
( 459 ) اذفر ، بسيار خوشبو .
( 460 ) سلسبيل ، چشمهاى در بهشت .
( 461 ) فِنا ، گرداگرد خانه ، پيشخان سراى كه فراخ باشد .
( 462 ) اعراف 7 - 43 .
( 463 ) رحمن 55 - 46 .