خاصى نيست .
و پيغامبر - عليه الصلاة و السلام - گفت : يؤتى بالموت يوم القيامة كأنّه كبش أملح فيذبح فيقال : يا اهل الجنّة خلود لا موت ، و يا اهل النّار خلود لا موت ، اى ، مرگ را روز قيامت آورده شود ، چنانستى كه كبش « 444 » است ، پس ذبح كرده آيد و گفته شود : اى اهل بهشت ، جاويد بودن است بى مرگ ، و اى اهل آتش ، جاويد بودن است بى مرگ . و حسن گفت كه مردى از آتش پس از هزار سال بيرون آورده شود ، و كاشكى من آن مرد باشم . و حسين « 445 » را ديدند در زاويهاى نشسته مىگريست ، گفتند : چرا مىگريى ؟ گفت : ترسم كه مرا در آتش اندازد و باك ندارد .
پس اين أصناف عذاب دوزخ است به اجمال و تفصيل [ 710 ] غمها و اندوهها و محنتها و حسرتهاى آن را نهايت نيست . پس بزرگتر كارى بر ايشان با آن چه از سختى عذاب بينند حسرت فوت نعمت بهشت ، و فوت لقاى خداى ، و فوت رضاى اوست ، با دانستن آن كه آن همه به بهاى كم فروختهاند و به درمهاى اندك ، چه نفروختهاند مگر به شهوتهاى حقير در دنيا و روزهاى كوتاه . و آن شهوتهاى صافى نبود ، بلكه مكدر و منغص بود . پس در نفس خود گويند : دردا ، و دريغا ، چگونه نفسهاى خود را هلاك كرديم به معصيت پروردگار خود ! و چگونه تكليف نفرموديم نفسهاى خود را كه روزهاى اندك صبر كند ! و اگر صبر كردمى هر آينه روزهاى آن بر ما گذشته بودى ، و اكنون در جوار خداى رحمان به تنعم رضا و رضوان بمانديمى ! پس اى حسرت اين جماعت ، « 446 » كه فوت شد ايشان را آن چه فوت شد ، و مبتلا شدند بدانچه شدند ، و از نعمتهاى دنيا و لذتهاى آن با ايشان چيزى نماند . پس ايشان اگر نعمت بهشت را مشاهده نكردندى ، حسرتشان قوى نبودى ، ليكن بديشان عرضه كرده شود . چه پيغامبر - صلى اللّه عليه و آله و سلم - گفت : يؤمر يوم القيامة بناس من النّار إلى الجنّة حتّى إذا دنوا منها و استنشقوا برائحتها و نظروا إلى قصورها و إلى ما اعدّ اللّه لاهلها فيها ، نودوا ان اصرفوهم عنها و لا نصيب لهم فيها . فيرجعون بحسرة ما رجع الاولون بمثلها فيقولون : يا ربّنا ، لو أدخلتنا النّار قبل ان ترينا ما أريتنا من ثوابك و ما أعددت فيها لاوليائك كان أهون علينا . قال ذاك أردت بكم كنتم إذا خلوتم بارزتمونى بالعظائم و إذا القيتم النّاس لقيتموهم مخبتين تراءون النّاس بخلاف ما تعطوني بقلوبكم هبتم النّاس و لم تهابونى و اجللتم النّاس و لم تجلّونى و تركتم للنّاس و لم تتركوا لي فاليوم اذيقكم العذاب الاليم مع ما حرمتكم من الثّواب المقيم ، اى ، فرموده شود روز قيامت كه گروهى از مردمان را [ از آتش ] سوى بهشت برند ، تا چون نزديك آن شوند و بوى آن استنشاق كنند ، و بنگرند در كوشكها و در چيزى كه خداى - عز و جل - در آن براى اهل آن ساخته است ، آواز داده شوند كه بگردانيد ايشان را از آن ، ايشان را در آن نصيب نيست . پس باز گردند به حسرتى كه پيشينيان به مثل آن باز نگشته باشند ،
هامش
( 444 ) كَبش ، قوچ .
( 445 ) حسين بن على ( ع ) .
( 446 ) عربى : فيا لحسرة هؤلاء .