كسى كه اهل آن نيست ، چه اگر اهل آن يا بى به موقع رسيده باشد ، و اگر اهل آن نيابى اهل نيكويى كردن هستى .
و گفت - عليه السلام : انّ بدلاء امّتى لم يدخلوا الجنّة بصلاة و لا صيام و لكن دخلوها بسخاء الانفس و سلامة الصّدور و النّصح للمسلمين ، اى ، ابدال امت من به نماز و روزه در بهشت نروند ، و ليكن به سخاوت نفس و سلامت سينه و نصيحت مسلمانان روند .
و أبو سعيد خدرى روايت كرد كه پيغامبر [ 305 ] - عليه السلام - گفت : انّ اللّه عزّ و جلّ جعل للمعروف وجوها من خلقه حبّب إليهم المعروف و حبّب إليهم فعاله ، و وجّه طلّاب المعروف إليهم ، و نشر عليهم عطاءه كما ينشر الغيث إلى البلدة الجدبة « 33 » فيحييها و يحيى بها أهلها ، اى ، خداى - عز و جل - معارف خلق خود را براى نيكويى آفريد ، نيكويى روا كردن آن را زىّ ايشان گردانيد ، و طالبان نيكويى را سوى ايشان فرستاد ، و عطاى خود را بر ايشان بپراكند ، چنان كه باران را بر شهر خشك پراكند تا آن را و اهل آن را زنده گرداند .
و گفت - عليه السلام : كلّ معروف صدقة و كلّ ما أنفق الرّجل على نفسه و اهله كتب له صدقة و ما وقى به الرّجل عرضه فهو له صدقة و ما أنفق الرّجل من نفقة فعلى اللّه خلفها ، اى ، هر نيكويى صدقه است ، و آن چه مرد بر نفس خود و اهل خود نفقة كند براى وى صدقه نوشته شود ، و آن چه عرض خود بدان نگاه دارد آن او را صدقه باشد ، و هر چه نفقة كند خلف آن بر خداى است . و گفت - عليه السلام : كلّ معروف صدقة و الدّال على الخير كفاعله ، و اللّه يحبّ اغاثة اللّهفان ، اى ، هر نيكويى صدقهاى است ، و راهنمايندهء خير چون كنندهء آن است ، و خداى فرياد رسيدن غم زده دوست دارد . و گفت - عليه السلام : كلّ معروف فعلته إلى غنى او فقير صدقة ، اى ، هر نيكويى كه به جاى « 34 » توانگرى يا فقيرى كرده باشى صدقه باشد .
و آمده است كه حق - سبحانه و تعالى - به موسى وحى فرستاد كه سامرى را مكش كه او سخى است . و جابر گفت كه پيغامبر - عليه السلام - لشكرى نامزد كرد و قيس بن سعد بن عباده را امير ايشان گردانيد ، و چون ايشان بىقوت شدند قيس نه شتر براى ايشان نحر كرد ، آن حال در خدمت پيغامبر تقرير كردند ، گفت - عليه السلام : انّ الجود لمن شيمة اهل ذلك البيت ، اى ، جوانمردى
هامش
( 33 ) در شرح زبيدى : ( و يسّر ) اى سهل ( عليهم إعطاءهم ) إياه و في رواية إعطاءه اى هيأ لهم أسبابه الغيث إلى الارض الجدبة ) ( 8 - 178 ) .
( 34 ) به جاى ، در حق .