آنهم ) متباينين ( مثل ظهر و جمعه ) ، چرا كه جريان ادلّهء نفى جزئيّت و شرطيّت ( يعنى برائت عقليّه كه قبح عقاب بلا بيان است و برائت نقليّه كه رفع ما لا يعلمون است ) به هنگام شك در اين مقام ممنوع است .
و آنچه ذكر گرديد در اين كه ايجاب ( يعنى واجب كردن ) آن امر واقعى مردّد ميان فعل و ترك مستلزم الغاء ( و گذشتن از خير ) جزم به نيّت است ، دفع مىشود به سبب التزامى بودن ، در حالى كه ( اين مخالفت التزاميه ) ضررى ندارد .
و لذا تكرار نماز در ثوبين مشتبهين ، به طرف جهات چهارگانه و تكرار وضو با هر دو آب هنگام مشتبه شدن آب مطلق با آب مضاف در صورت وجود هر دو آب و جمع ميان وضو و تيمّم در صورتى كه يكى از دو آب وجود دارد ( و شما نمىدانيد مطلق است يا مضاف ) ، واجب است .
علاوه برآن ، مطلبى را كه ( در بحث قبلى ) در نفى و برداشتن هريك از شرطيّت و مانعيّت با اصل گفتيم ، تنها ( در جائى قابل قبول است ) و صحيح كه هريك از فعل و يا ترك به فرض اعتبار توصّلى باشد ( چرا كه توصليّات نيّت لازم ندارند ) و الّا ( اگر توصّلى نباشد مثل محلّ بحث ما كه عبادت است ) ، از عمل به اصلين ( بدين معنا كه شما دو اصل برائت جارى كنيد ) مخالفت عمليّه لازم مىآيد ، چرا كه يا شرط بوده و شما آن را ترك كردهاى يا مانع بود و آن را مرتكب شدهاى و لذا نيّت را به طور كلّى از دست مىدهيد ، پس : وظيفهء شما احتياط است و بايد دو عمل به جا آوريد .
( تحقيق شيخ در اين مسئله )
و امّا تحقيق ما در اين مسئله اينست كه : اگر قائل شويم به عدم وجوب احتياط ، در باب شك در شرطيّت و جزئيّت و عدم حرمت مخالفت قطعيّهء التزاميهء با واقع ، و مخالفت ، مخالفت قطعيّه عمليّه نباشد ، اقوى در اينجا تخيير است ( يعنى مىتوان دو برائت جارى كرده ، يك عمل را با جهر يا بىجهر انجام داد ) و الّا ( اگر احتياط را واجب بدانيم يا اين كه مخالفت التزاميه را در اينجا حرام بدانيم ) جمع به تكرار عبادت تعيّن مىيابد ( و بايد دو تا عبادت به جا آورى ) .
و دليل آن نيز از مطلبى كه گفتيم كه روشن مىشود ( يعنى آنجا احتياطى هستى اينجا نيز احتياطى باش ، آنجا احتياطى نيستى ، اينجا هم نباش ، مخالفت التزاميه را حرام مىدانى اصلين را جارى نكن ، مخالفت التزاميه را حرام نمىدانى اصلين را جارى كن . )