حال كه سوره نقصش و لو سهوا مخل است على القاعده و نه يقينا ، زيادتش چطور آيا مخلّ است يا نه ؟
پاسخ اينست كه : اگر ما مطيع اين اجماع شويم ، بله مخلّ است ، يعنى وقتى نقصش مخلّ شد زيادتش هم مخلّ است ، چرا كه اجماع گفت كلّ جزء نقصه مخلّ ، زيادته هم مخلّ است .
پس : سوره كه نقصش على القاعده مخلّ است ، زيادتش هم مخلّ است .
حال سؤال اينست كه : چه بايد كرد ؟
آيا به اجماع گوش بدهيم كه مىگويد : فلان جزء نقصه مخلّ يقينا ، فزيادته ايضا مخلّ يقينا ؟
در اينجا دو قول وجود دارد ؟
برخى مىگويند : خير ، سوره را اگر عمدا ناقص كردى على القاعده مبطل و عمل باطل است و چنانچه زيادش كردى على القاعده عمل صحيح و زيادت ليس بمبطل .
اگر بپرسيم تكليف اجماع مزبور چه مىشود ؟ مىگويند : آن اجماع اختصاص دارد به موارد يقين و ربطى به موارد شك و قواعد ندارد .
5 - و امّا مطلب پنجم كه محلّ بحث ما در اينجاست ؛ راجع به چهار روايت است كه بايد آنها را با هم بسنجيم و ببينيم چه نسبتى از نسب اربع بين اين چهار روايت كه هر چهار تا هم مربوط به نماز است ، برقرار است :
1 - در يكى از اين احاديث آمده است : اسجد سجدتى السهو لكل زيادة و نقيصة هدف در اين حديث مسألهء سهو است ، بدين معنا كه سهو مبطل نماز نيست چه زيادة و چه نقيصة .
2 - در يك ديگر از اين چهار حديث آمده است : لا تعاد الصلاة الا في خمسة . هدف در اين حديث عدم اعادهء نماز است در اثر زيادت مگر در پنج مورد لكن ما نمىدانيم مرادش سهو است و يا عمد و يا اين كه عمد و سهو فرقى ندارد و يا اين كه آيا در حالت زيادت است يا نقيصه .
3 - در يكى ديگر از اين احاديث آمده است : من زاد فى صلاته فعليه الاعادة هدف در اين حديث تنها زيادت است ، بدين معنا كه اگر كسى چيزى به نماز بيفزايد وظيفهاش اعادهء آن است .
منتهى ظاهر حديث نسبت به عمد و سهو اطلاق دارد ، يعنى ما نمىدانيم مرادش زيادى سهوى است يا زيادى عمدى .
4 - در يكى ديگر از اين احاديث آمده است : اذ استيقن زاده في صلاته استقبل الصلاة هدف در اين حديث زيادت است ، منتهى مرادش ، زيادت از روى سهو است و عمد را مورد ملاحظه قرار نداده است .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 563
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٥٦٣