تارة : زياد كردن يك جزء به اين نيّت صورت مىگيرد كه جزء انجام شده اوّلى را رها كرده ناديده بگيرد و جزء دوّمى را از اجزاء نماز قرار دهد . يعنى جزئى را به قصد بدل از يك جزء انجام گرفته مىآورد .
مثل : رها كردن سوره در اثناء نماز و خواندن سورهاى ديگر به جاى آن .
تارة : زياد كردن يك جزء به اين نيّت است كه زائد و مزيد عليه روى هم يك جزء باشند .
* چه كسانى مرتكب اينگونه اعمال مىشوند ؟
نوعا افرادى كه مبتلاى به جهل مركب هستند ، چه جهل مركب شرعى و چه جهل مركب تشريعى .
* جناب شيخ حكم مسئله در اينجا چيست ؟ آيا زيادة الجزء عمدا مبطل عمل هست يا نه ؟
زيادة الجزء عمدا در صورت اوّل بالاجماع مبطل عمل و عبادت است .
فى المثل : اگر مكلّف جزئى را از روى عمد زياد كند به نيّت اين كه مقارنات نماز بيشتر شود مثلا اگر تسات 10 11 تا بشود قطعا عملش باطل است .
و امّا دو صورت ديگر : كه در يك جا مكلف جزئى را زياد نمود تا با جزء قبلى يك جزء به حساب آيد و در يك جا جزء بعدى را بدل از جزء قبلى آورده مبطل عمل و يا عبادت نمىباشد ، و عمل چنين شخصى صحيح است .
* چرا جناب شيخ ؟
زيرا در اين دو صورت ما شك داريم كه آيا اين زيادة الجزء مانع عمل ( مثلا نماز ) هست يا نه ؟
حال : الشك فى المانعيّة راجع است به الشكّ فى الشرطيّة عدمه ، كه آيا عدم اين مانع شرط صحت عمل هست يا نه ؟
عند الشك فى الشرطيّة ، الاصل البراءة . چرا كه با اصل برائت مىتوان كلفت و مشقّت زائده را برداشت ، مگر اين كه دليل خارجى بر بطلان چنين عملى داشته باشيم و الا على القاعده چنين عملى صحيح است .
* جناب شيخ اگر كسى اشكال كند كه اين مكلّف با اين زيادت هيئت نماز را به هم زده و لذا نمازش درست نيست چه پاسخ مىدهيد ؟
از او مىپرسم كدام هيئت را برهم زده ؟ آيا هيئتى را برهم زده كه مولى خواسته يا هيئتى را كه مردم در نظر دارند ؟
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 536
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٥٣٦