اگر مرادتان اينست كه : پس از تحقّق اين زيادى عمدى هم كه محتمل المانعيّة است باز صحت اجزاء سابقه باقى است ، به شما مىگوئيم ، اين درست است و لكن مفيد فايده نيست چرا كه هدف اصلى اثبات برائت ذمّه با اين عمل است .
امّا : در عملى كه يك مجموعهء از اجزاء است با صحت برخى از اجزاء برائت ذمّه حاصل نمىشود بلكه با انجام صحيح تمام عمل ، اشتغال ذمّه به برائت ذمه جارى مىشود . پس آنچه واقع شد ، قصد نشده بود .
و اگر مرادتان اينست كه با اين استصحاب نتيجه بگيريد كه آن زيادى عمدى مانعيّت ندارد به شما مىگوئيم : چنين استصحابى اصل مثبت است و فاقد حجيّت مىباشد ، زيرا : عدم المانعيّة يك اثر و لازم عقلى است .
و اگر مرادتان اينست كه : با اين استصحاب ثابت كنيد كه اجزاء باقى مانده پس از اين زيادى عمدى نيز صحيحاند ، به شما مىگوئيم :
صحت اجزاء لاحقه اثر عقلى است ، چرا كه عقل مىگويد اگر مانعى پيش نيامده و اگر اجزاء سابقه صحيح واقع شدهاند ، پس اجزاء لاحقه هم لوجود المقتضى و فقد المانع بايد صحيح باشند .
و لذا اصل مثبت حجت نيست .
* * *
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 500
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٥٠٠