واجب از عهدهء تو برداشته شده است . چرا ؟
زيرا به مجرد اينكه قابليت خطاب پيدا كند ، از غفلت و نسيان خارج شده و ذاكر مىگردد .
پس اينكه شارع مقدّس در حق ناسى ، نماز بدون سوره را واجب كرده است سخن باطلى است و اگر مراد شما احتمال دوم باشد كه جعل بدليّت است ، امرى ممكن و قابل قبول است ، چرا كه جعل بدل حكمى از احكام وضعيّه است كه در حق غافل و ناسى جعل مىشود ، آنهم پس از زوال غفلت ، و لذا يك حكم تكليفى مربوط به حال غفلت نيست ، و لكن احدى از طرفين دعوى يعنى برائتيّون و احتياطيون قائل به عدم جزئيّت سوره به اين معنا كه شما مىگوئيد ، سوره در حال نسيان جزئيت ندارد ، نمىباشند و لذا از محل بحث خارج است .
سرّ مطلب چيست ؟
اينست كه جعل بدل و عدم آن حكم وضعى است و نه تكليفى ، و در احكام وضعيه ادله برائت جارى نمىشود ، چرا كه ادله برائت اختصاص دارد به احكام تكليفيّه ، چرا كه ظهور اين ادله در رفع مؤاخذه است .
بنابراين كسى قائل به عدم جزئيت به اين معنا كه شما گفتيد نمىباشد تا مسئله مبتنى شود بر بحث برائت و احتياط .
* جناب شيخ اگر در جعل بدل شك كنيم چه ؟
حضرات بالاجماع نظرشان اينست كه : بايد اصالة العدم جارى كرد ، كه نتيجهء آن اينست كه :
عمل ناقص در حق ناسى بدليّت ندارد و لذا عمل او فاسد است و بايد اعاده شود و اين همان مدّعاى ماست .
* * *
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 444
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٤٤٤