2 - در مسئله چهارم آن چيزى را كه مولى از ما خواسته است ، مفهومى است مبيّن كه ما در آن ترديدى نداريم و لكن مصداق اين مفهوم مرد ميان اقلّ و اكثر است .
به عبارت ديگر : محصّل و محقّق اين عنوان و غرض در خارج مردد است ميان اقلّ و اكثر ، كه از آن به شك در محصّل غرض يا شك در محصّل عنوان تعبير مىشود .
* با ذكر مثال مطلب فوق را تبيين كنيد ؟
1 - يك مثال از شبههء موضوعيه مىآوريم و آن اينست كه فى المثل :
- مولى از ما خواسته است كه يك ماه هلالى را روزه بگيريم به نحوى كه اقلّ و اكثر ارتباطى باشد بدين معنا كه به دنبال امر شارع يك ماه مداوم روزه بر ما واجب مىشود .
در اينجا :
ماه هلالى مفهومى مبيّن و روشن دارد چرا كه همه مىدانند كه ما بين الهلالين و به عبارت ديگر از رؤيت هلال تا رؤيت هلال ديگر مراد است .
لكن ما نمىدانيم كه اين ماه در عالم خارج سى روز است و يا كمتر از سى روز است ؟ يعنى :
شبهه در مصداق خارجى است و نه در متعلّق خطاب .
2 - و يك مثال از شبههء حكميه مىآوريم و آن اينست كه فى المثل :
مولى امر كرده ما را به طهور براى نماز ، چرا كه در لسان روايات آمده است :
اذا دخل الوقت فقد وجب الطّهور و الصلاة .
در اينجا :
1 - متعلّق خطاب عنوان طهور است كه داراى مفهومى كاملا مبيّن است چرا كه طهور فعلى است كه رافع حدث و يا مبيح صلاة است ، مثل وضو و غسل .
2 - ما شك داريم كه آيا در خارج ، فلان امر نيز در وضو يا غسل دخالت دارد يا نه ؟
به عبارت ديگر ما نمىدانيم كه اين طهور اقلّ است يا اكثر ؟ آيا مثلا مزمزه و استنشاق جزء وضوء است يا نه ؟
* چرا شبهه در مثال اوّل ، شبههء موضوعيّه است ؟
زيرا : وظيفهء شارع اين بوده است كه بگويد بين الهلالين را روزه بگيريد امّا اينكه ماه هلالى 29 روز است يا 30 روز ؟ بستگى دارد به نحوهء سير قمر بدور زمين . و لذا اينكه كدامين ماه 29 روز است و كدامين ماه 30 روز ؟ بايد از متخصصين علم نجوم پرسيد .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 382
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٨٢