تشريح المسائل
* اشارة بفرمائيد دليل صاحب فصول بر حاكميت ادلّهء احتياط در باب اقل و اكثر چه بود ؟
1 - قاعدهء احتياط 2 - استصحاب اشتغال 3 - اخبار احتياط .
* پاسخ شيخ به قاعدهء احتياط چيست ؟
مىفرمايد اساس حكم عقل به وجوب احتياط ، احتمال عقاب است يعنى عقل محاسبه كرده مىگويد :
1 - در مورد جزء مشكوك خطاب منجّز داريم .
2 - هرجا كه خطاب منجّز باشد ، احتمال عقاب وجود دارد .
3 - دفع عقاب محتمل عقلا واجب است .
پس : بايد احتياط كرده و خود را از عقاب نجات دهيم .
بنابراين : تمام ترس و نگرانى عقل انسانى از احتمال عقاب است ، بدين معنا كه مبادا ترك جزء مشكوك عقابآور باشد .
حال : وقتى خود شارع مقدّس به حكم اخبار برائت فرموده : عقابى در كار نيست و شما در وسعت و آزادى هستيد ، ديگر جاى احتمال عقاب و نگرانى از آن نيست تا به حكم عقل دفع آن واجب باشد .
پس : اين ادلّهء برائت هستند كه حاكم هستند و حكم عقل به احتياط معلّق است بر اين كه بيانى از شارع مبنى بر عدم عقاب نرسد و حالآنكه بيان رسيده و جايى براى حكم عقلى دفع عقاب وجود ندارد .
فى المثل : اگر در موردى قبله بر شما مشتبه شود ، بايد احتياط كرده به هر چهار طرف نماز بخوانيد تا براى شما اطمينان حاصل شود كه يك نماز به جهت قبله واقعى خواندهاى .
حال : اگر خود شارع فرمود ، لازم نيست به فلان جهت نماز بخوانيد ، گرچه قبلهء واقعى در همان جهت بوده باشد ، ما مطمئن مىشويم كه در صورت ترك نماز در آن جهت عقاب وجود ندارد .
در چنين موردى جاى حكم عقلى نمىباشد .
* پاسخ شيخ به استصحاب الاشتغال صاحب فصول در جزء مشكوك چيست ؟
از او مىپرسد كه مراد شما از اين اصالة الاشتغال چيست ؟ آيا استصحاب الاشتغال است و يا