* براى اقل و اكثر ارتباطى در شبهة تحريميّه مثال بزنيد ؟
فى المثل : در ساختن مجسمهء موجود جاندار قطع به حرمت براى ما حاصل شده است لكن شك داريم در اين كه :
آيا ساختن تمام مجسمه به طور كامل ، حرام است ؟ يا حتّى ساختن برخى از آن نيز حرمت دارد ؟
پس : اصل حرمت در اينجا معلوم است و امّا اين كه آيا به كلّ اعضاى آن ( اكثر ) تعلّق گرفته يا به بعض آن ، مشكوك است .
پس : در مورد مشكوك يعنى اقل ، برائت جارى مىشود . و لذا مىگوئيم : آنچه مسلّما حرام است ، ساختن تمام مجسّمه است .
* حاصل سخن در تفاوت اقل و اكثر استقلالى و ارتباطى چيست ؟
1 - در اقل و اكثر استقلالى ، تكليف متعدد است و مكلّف علم به وجود يكى دوتاى آن دارد و لكن در ما بقى شاك است .
2 - در اقل و اكثر ارتباطى ، تكليف يكى است و لكن شك در اينست كه : آيا اين يك تكليف به اكثر تعلّق گرفته يا به اقل ؟
بدين جهت است كه گفتهاند :
مرجع شك در اقل و اكثر استقلالى ، به شك در تكليف است و لكن مرجع شك در اقل و اكثر ارتباطى به شكّ در مكلّف به است .
* با توجّه به مقدّماتى كه گذشت بحث ما در اينجا در چه بابى است ؟
در باب اقلّ و اكثر ارتباطى است .
زيرا : در اقل و اكثر استقلالى از همان ابتدا نسبت به اكثر شك ما شك بدوى است كه بنا بر نظر مشهور محلّ و مجراى اصل برائت است .
* مراد از ( و مرجعه الى الشكّ في جزئيّة شىء للمأمور به و عدمها . . . ) چيست ؟
اينست كه : دوران امر ميان اقلّ و اكثر ، بازگشت مىكند به شك در جزئيت به عبارت ديگر :
شك ما در اين كه اقلّ واجب است يا اكثر ، برمىگردد به اين كه آيا فلان امر جزء مأمور به است يا نه ؟
فى المثل : آيا سوره جزء نماز هست يا نه ؟ آيا استعاذه در ركعت اوّل پس از شروع به قرائت ، جزء نماز هست يا نه ؟
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 185
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٨٥