قسم است : زيرا اين قيد :
1 - يا انتزاع شده از يك امر خارجى كه وجودا مغاير و متفاوت با مأمور به است ( مثل تحصيل طهارت براى نماز كه عمليات جداگانهاى همچون ، غسل ، وضو و تيمّم نياز دارد ) .
پس : بازگشت لزوم و اعتبار اين قيد ( طهارت ) در نماز به وجوب ( انجام ) آن امر ( و عمليات ) خارجى است ، مثل وضوء گرفتن كه منشا طهارت مىشود براى نماز ، كه نماز مقيّد به اين قيد ( طهارت ) است .
2 - و يا يك خصوصيّت ( يعنى صفتى ) است كه وجودا با مأمور به متحد و يكى است .
همانطور كه گاهى امر دائر مىشود بين وجوب مطلق رقبه و يا رقبهء مؤمنه ، و از اين باب ( كه آيا قيدى دارد يا نه ؟ ) امر دائر مىشود ميان يكى از خصال ( يعنى صوم شهرين ، اطعام ستين ، عتق رقبه به طور مطلق ) و بين يكى از اين امور ( مثلا صوم شهرين ) به طور مقيّد ( و معيّن ) .
سخن در هريك از اين دو قسم در چهار مسئله است .
* * * تشريح المسائل * مقدمة بفرمائيد تا به حال بحث در رابطهء با چه مسألهاى است ؟
در رابطهء با علم اجمالى و شبهات وجوديّه است كه در مقام اوّل آن بحث شد .
به عبارت ديگر :
بحث در رابطهء با علم اجمالى به تكليف و شك در متعلّق آن يعنى مكلّف به كه داراى دو مرحلهء از بحث است .
به عبارت ديگر : در باب اصالة الاشتغال دو مقام و مرحلهء از بحث وجود دارد :
و امّا مقام اول بحث :
در دوران امر وجوب بين المتباينين مثل وجوب ظهر يا جمعه و قصر يا اتمام است كه به تفصيل در رابطهء با آن صحبت شد و چكيدهء آن مباحث اين شد كه :
مخالفت قطعيه با علم اجمالى حرام و موافقت قطعيّه با آن واجب است .
منتهى علم اجمالى :
1 - نسبت به حرمت مخالفت قطعيّه عند الكلّ علّت تامّه است و تخلّف معلول از علّت تامّه
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 182
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٨٢