صورت تلفيقى خواند .
* دليلشان بر اين مطلب چيست ؟
مىگويند : نگرانى كمتر ، محتملات كمترى دارد . بر خلاف بحث قبلى در تنبيه ششم كه نگرانى بيشتر محتملات واجب را بيشتر مىكند .
فى المثل : آنجا كه هم در قبله مردّد بوديم و هم در ثوب ، بايد 8 نماز مىخوانديم و حالآنكه در ما نحن فيه نگرانى خود را كمتر كرديم .
مثلا : در فرض اوّل :
ابتدا ظهر را مىخوانيم هم قصرا و هم تماما ، سپس شروع به عصر كرديم با يك نگرانى كه آيا به صورت قصر بر من لازم است يا اتمام و لكن ديگر نگرانى قبله را نداريم .
پس : با اين يك نگرانى چهار نماز مىخوانديم ، ظهرين و عصرين و لكن در فرض دوّم ، ما ظهرين را با دو نگرانى انجام مىدهيم :
يكى نگرانى قصر و اتمام ، يكى هم نگرانى ترتيب و يا نوبت ، ولى با دو نگرانى هم باز چهار نماز مىخوانيم . ظهرين و عصرين .
پس : نگرانى بيشتر در اينجا ، محتملات بيشترى را توليد نمىكند .
به عبارت ديگر :
در فرض اوّل ، با وجود يك نگرانى چهار نماز بايد خواند .
در فرض دوم ، با وجود دو نگرانى باز هم چهار نماز بايد خواند .
پس : در صورتى كه زيادى نگرانى موجب زيادى محتملات نمىشود ، مراعات علم تفصيلى لازم نيست چون كه ما درهرصورت چهار نماز مىخوانيم .
* اگر اشكال شود كه شما وقتى احد محتملين يعنى ظهر را خوانديد با شروع نماز عصر شك نموديد كه آيا برائت ذمه نسبت به ظهر برايتان حاصل شده است يا نه ؟
استصحاب مىگويد : خير ، اشتغال ذمه به ظهر باقى است و هنوز ظهر واقعى را انجام ندادهايد .
حال سؤال ما اينست كه : با وجود اينگونه استصحاب چگونه اقدام به انجام عصر مىكنيد ؟
جناب شيخ مىگويد :
اگر قرار باشد كه اين استصحابات را مورد نظر قرار دهيم ، پس بايد همان محتمل اول يعنى ظهر را نيز بجا نياوريم . چرا ؟
زيرا : وقتى شما ظهر را شروع مىكنى شك دارى كه آيا اين نماز ظهرى كه من قصرا و يا نه
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 175
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٧٥