ترجمه
تنبيه ششم
در اينكه : آيا در تحصيل علم اجمالى به برائت ، به واسطهء جمع ميان اطراف شبهه ( يعنى احتياط ، عدم تمكّن از امتثال تفصيلى به واسطهء از بين بردن شبهه ( با پرسش ) و يا به واسطهء اختيار كردنش ( لباس ثالثى ) را كه به واسطهء آن برائت از نجاست پيدا مىكند ، شرط است ؟ يا اينكه نه اكتفا به احتياط ( جمع ميان مشتبهين ) جايز است ، گرچه قادر بر تحصيل علم تفصيلى است .
پس در اينكه آيا اگر ( مكلّف ) قادر باشد بر تحصيل علم به قبله و يا تعيين واجب واقعى اعم از قصر يا اتمام ، ظهر يا جمعه ، امتثال به واسطهء ( احتياط ) و جمع ميان محتملات جايز است يا نه ؟
دو وجه ، بلكه دو قول وجود دارد :
1 - ظاهر عبارت اكثر ، قول اوّل است .
يعنى كسى كه قادر بر تحصيل علم است ، نمىتواند به احتياط اكتفاء كند . زيرا مقترن بودن ( يعنى قصد تعيين داشتن ) فعل مأمور به عند العلماء به وجه الامر ، واجب است .
و متفرّع مىشود بر اين مطلب اينكه :
اگر مكلف قادر است بر تحصيل علم تفصيلى نسبت به برخى جهات از حيث قبله و ناتوان باشد از آن علم تفصيلى ، از جهت ديگر ( مثلا ثوب طاهر ) مراعات علم تفصيلى حدّ اقلّ از يك جهت واجب است .
پس : جايز نيست براى كسى كه قادر است بر تهيّهء لباس طاهر معيّن درحالىكه عاجز است از تعيين قبله ، تكرار نماز در دو لباس مشتبه به چهار جهت . بخاطر توانائيش بر علم تفصيلى به مأمور به از حيث طهارت لباس اگرچه مراعات اين مطلب تحصيل نمىكند علم تفصيلى به تمام معنا را .
* * *
تشريح المسائل
* مقدمة بفرمائيد دستور به احتياط و جمع بينهما تا به اينجا در چه موردى از موارد علم اجمالى بود ؟
در موردى بود كه مكلّف قادر بر تحصيل علم تفصيلى و در نتيجه امتثال تفصيلى نيست و راهى هم براى سؤال كردن و دانستن واقع ندارد .