تشريح المسائل
* مقدمة بفرمائيد تنبيه سوّم در رابطهء با چه سؤالى آمده است ؟
اكنون كه بنا شد احتياط كرده و همهء محتملات را بجا آوريم و يا به عبارت ديگر حال كه صلاة الى القبلة به چند جهت واجب مىشود ، آيا وجوب هريك از اين محتملات يك وجوب عقلى ارشادى و از باب مقدمهء علميّه و جهت احراز واقع است ؟ بدين معنا كه ما هريك از اين محتملات را تعبدا بجا نمىآوريم بلكه هدفمان از انجام هريك احراز واقع است و مطلوب ما هم همين است و لا غير .
و يا اينكه وجوب انجام هريك از اين محتملات مولوى شرعى و تعبّدى است ، بدين معنا كه ما كارى به واقع نداشته و تنها خود را مكلّف به انجام هريك در ظاهر بدانيم ؟
* با توجه به سؤال فوق مراد از ( انّ الظّاهر : انّ وجوب كلّ من المحتملات عقلى . . . ) چيست ؟
پاسخ مرحوم شيخ است به سؤال فوق مبنى بر اينكه :
اين وجوب يك وجوب عقلى ارشادى است . يعنى :
عقل از باب مقدمهء علميه كه هدف علم به امتثال واقع است حكم مىكند به انجام همهء اطراف شبهه و يا تمام محتملات ، و الّا خود محتملات خصوصيتى ندارند .
البته ، جماعتى نيز قائل به وجوب شرعى اين وجوب هستند و معتقدند كه مخالفت با آن بطور علىحده داراى عقاب است .
* دليل حضرات بر اين مدّعى چيست ؟
- يكى اخبار احتياط است كه در آنها امر شده است به احتياط عند الشبهة
- يكى هم استصحاب وجوب تكرارست كه سابقا به سه شكل آن اشاره شد .
* با توجه به دو دليل حضرات بر اين مدّعا مراد از ( حتّى انّه لو قلنا بدلالة اخبار . . . الخ ) چيست ؟
پاسخ شيخ است به دو دليل مزبور مبنى بر اينكه :
1 - سابقا اخبار احتياط را پاسخ گفته و آنها را حمل كرديم بر اشتراك مشترك لكن در ما نحن فيه ارشادشان وجوبى است و لكن زائد بر حكم عقل نيست .
2 - در رابطهء با استصحاب نيز پاسخ گفتيم كه اصل مثبت است و مقارن عقلى اتفاقى برآن مترتب است كه حجّت نيست .