بعدى شود كشف وفاق شود يعنى ، يقين حاصل كند كه اين محتملى را كه انجام داده همان واجب واقعى است آيا لازم است كه محتمل يا محتملات ديگر را انجام دهد يا نه ؟ همان يكى كافى است ؟
به عبارت ديگر :
گاهى براى شما پيش مىآيد كه آيا ظهر واجب است يا جمعه ؟ تصميم مىگيريد كه هر دو را بجاى آوريد لكن پس از انجام مثلا جمعه يقين حاصل مىكنيد كه واجب واقعى همين جمعه است كه اتيان كردهايد ، حال آيا لازم است كه شما محتمل ديگر يعنى ظهر را نيز انجام دهيد يا اينكه انجام جمعه مجزى است ؟
* با توجّه به سؤال فوق مراد از ( لو انكشف مطابقة ما اتى . . . الخ ) چيست ؟
اينست كه : در صورت انكشاف مزبور همان يك عمل مجزى بوده و نيازى به انجام بقيّه نمىباشد .
چرا ؟ زيرا :
اوّلا : پس از انكشاف واقع شما اكنون يقين حاصل كردهايد كه بقيّهء محتملات واجب نيستند و انجامشان سودى ندارد .
ثانيا : هدف از انجام محتملات ، احتياطكارى و احراز واقع است ، حال فرقى نمىكند كه اين احراز واقع از طريق احتياط و انجام همهء محتملات باشد و يا از طريق كشف حقيقت به واسطهء انجام آن عملى باشد كه مطابق با مأمور به درآمده است . و الّا احتياط موضوعيّتى ندارد .
* آيا لازم است پس از انكشاف همين محتملى را كه انجام داده است دوباره با قصد وجه و قربت جزمى تكرار كند ؟
خير لازم نيست ، چون همان يك عملى كه انجام داده واجد همهء خصوصيات بوده است و تنها جزم به قصد قربت و قصد وجه نبوده است ، كه آنهم عند العلم الاجمالى معتبر نيست ، پس از علم تفصيلى هم تكرار لازم باشد نيازمند به دليل است .
* * *
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 155
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٥٥