كه شك شما ، مجرّد شك بدوى است و تنها يك طرف دارد ، مثل اينكه نمىدانيد آيا غسل جنابت بر شما واجب شده است يا نه ؟ نيّت آن فرق دارد و لذا بايد بگوئيد :
غسل جنابت بجا مىآورم احتياطا قربة الى اللّه ، لكن محتمل و يا طرف ديگرى در كار نيست تا قصد و نيّت آن را هم داشته باشيد ، بر خلاف ما نحن فيه كه طرف ديگر هم دارد و بايد كارى كنيد كه جازم شويد به تحقق متعبّد به ، يعنى واجب واقعى ، على كلّ حال و نه اينكه على تقدير دون تقادير ديگر حاصل بشود .
« تلخيص المطالب »
اين نتيجه در مورد نيّت عبادتى بود كه احتمال وجوب آن وجود دارد . يا اينكه اجمالا وجوب آن مشخص و معلوم است ، چرا كه در عبادت ، قصد فرمانبردارى و تقرّب شرط است ، و لكن آيا امكان قصد قربت و فرمانبردارى در معلوم اجمالى و يا احتمال وجود دارد يا نه ؟
جناب انصارى در پاسخ به اين سؤال فرمود :
در كيفيّت نيّت در عباداتى كه معلوم احتمالى يا اجمالى هستند بايد بين شبهههاى بدويّه و شبههء مقرون به علم اجمالى تفصيل قائل شد .
و لذا :
صرف قصد محبوبيت و فرمانبرى احتمال در شبههء بدويّه را كافى دانسته است چرا كه نسبت به عبادت احتمالى همين نيّت كافى است .
امّا : در عبادت معلوم اجمالى ، بايد نيّت امر و فرمانبرى معلوم اجمالى را داشته باشد و لازمهء آن اينست كه : مكلّف در حال بجا آوردن يكى از افراد احتمالى معلوم اجمالى ، قصد بجا آوردن فرد احتمالى ديگر را نيز داشته داشته باشد ، چرا ؟
زيرا : اگر قصد بجا آوردن آن فرد احتمالى را نداشته باشد ، قصد فرمانبرى و اطاعت از دستورى كه اجمالا معلوم است و بايد انجام شود ، محقق نگرديده است ، بلكه اطاعت و فرمانبرى را برفرض تعلّق فرمان به آن را قصد كرده است كه با علم به صدور دستور و وجود فرمان ، اين نيّت در تحقّق اطاعت و امتثال كافى نيست .
نكته :
حضرت امام خمينى ( ره ) مطلب مذكور از شيخ را تأييد كرده مىفرمايد :