بيرون رفتى و كسى طلبيدى كه با وى نان خورد . و كنيت [ او ] ابو الضّيفان گفتندى ، و از صدق نيت اوست كه ضيافت در مشهد او تا اين وقت مانده است . و هيچ شبى نيست كه آن جا جماعتى نان نخورند ، از سه تا ده تا صد . و قوّام « 75 » آن گفتهاند كه تا كنون هيچ شبى از مهمان خالى نبوده است .
و پيغامبر را پرسيدند : ما الايمان ؟ فرمود : اطعام الطّعام ، و بذل السّلام . و پيغامبر در بيان كفارات و درجات گفته است : اطعام الطّعام ، و الصّلاة باللّيل و النّاس نيام « 76 » . و او را از حج مبرور « 77 » پرسيدند ، گفت : اطعام الطّعام و طيب الكلام . و ترجمهء اين حديثان با آن چه « 78 » ظاهر است سابق شده است . انس گفت : كلّ بيت لا يدخله الضّيف لا يدخله الملائكة ، اى ، هر خانهاى كه در او مهمان در نرود « 79 » فريشتگان در او نروند . و اخبار كه در فضل ميزبانى و نان دهى وارد شده است از حصر بيرون است . پس ما را اينجا آداب ياد بايد كرد .
[ اما دعوت ]
( 1 ) اما دعوت كننده را بايد كه مقصود او از دعوت پرهيزكاران باشند نه فاسقان ، كه پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - در دعاى شخصى گفت : اكل طعامكم الابرار ، اى ، طعام تو روزى نيك مردان باد . و گفت : لا تأكل الاّ طعام تقيّ و لا يأكل طعامك الاّ تقيّ ، اى ، مخور الاطعام پرهيزكار و طعام تو بايد كه نخورد مگر پرهيزكار .
و همچنين بايد كه مقصود درويشان باشند نه توانگران ، مخصوص ، و پيغامبر - عليه السّلام - فرمود : شرّ الطّعام طعام الوليمة يدعى إليها الاغنياء دون الفقراء ، اى ، بدترين طعام طعام عروسى است كه در آن توانگران را خوانند بى درويشان .
و بايد كه اقربا را در ضيافت فرو نگذارند ، كه اهمال ايشان سبب وحشت « 80 » است و قطع رحم . و ترتيب دوستان و آشنايان همچنين رعايت كنند ، كه بعضى را مخصوص كردن سبب وحشت ديگران بود . و بايد كه مقصود از دعوت مفاخرت و مباهات نباشد ، بل استمالت دل
هامش
( 75 ) قوّام ( ج قائم ) ، بر پاى دارندگان مضيف ، خادمان بقعه .
( 76 ) آن گاه كه مردمان خفتهاند .
( 77 ) حج مبرور ، حج مقبول .
( 78 ) با آن چه ، با آن كه ، با وجود آن كه .
( 79 ) در رفتن ، داخل شدن .
( 80 ) وحشت ، رميدگى ، دور ماندن از مردم .