پيش آور ، و اگر كسى را به زيارت خوانى در خانه هيچ مگذار « 61 » . و سلمان گفت : امرنا رسول اللَّه صلّى اللّه عليه و سلّم : ان لا نتكلّف للضّيف ما ليس عندنا و ان نقدّم إليه ما حضرنا ، اى ، پيغامبر - عليه السّلام - ما را فرمودى كه براى مهمان تكلف نكنيم [ به ] آن چه نداريم و ما حضر پيش آريم . و آمده است كه دوستان يونس پيغامبر - عليه السّلام - به خدمت وى آمدند ، و او كسرههاى نان و تره كه بكاشتى پيش آوردى و گفتى : اگر نه آن است كه حق تعالى متكلفان را لعنت [ 11 ] كرده است براى شما تكلف كردمى . و انس مالك و غير او از صحابه - رضى اللّه عنهم - نان ريزهء خشك و رذالهء خرما « 62 » پيش آوردندى و گفتندى كه ندانيم كه بزه كدام كس بيشتر باشد : آن كه آورده را حقير شمرد يا آن كه به سبب احتقار پيش نيارد ؟
أدب دوم از أدب زاير آن است كه در نخواهد و به چيزى معيّن حكم نكند ،
( 1 ) روا كه بر مزور « 63 » گران آيد ، و اگر وى را ميان دو طعام مخيّر كند ، آسانتر اختيار كند از اين دو ، كه سنت چنين است . و در خبر آمده است : ما خير رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم بين الشّيئين الاّ اختار ايسرهما ، اى ، پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - ميان دو چيز مخيّر كرده نشد كه نه آسانتر اختيار بكرد .
و اعمش از أبو وايل روايت كرد كه با يارى به زيارت سلمان - رضى اللّه عنه - رفتيم ، نان جو و نمك پيش آورد ، و يار من گفت : اگر در اين نمك آويشن « 64 » بودى خوشتر آمدى . سلمان مطهره « 65 » را گرو كرد و آويشن آورد ، و چون يار من تناول كرد ، گفت : الحمد لله الذي قنعنا بما رزقنا « 66 » .
سلمان گفت : اگر بدانچه يافتى قناعت كردى مطهره من گرو نبود . اين آن جا باشد كه زاير توهّم كند كه مزور چيزى ندارد يا اقتراح « 67 » را كاره است . و اگر بداند كه او را ميسر است و به اقتراح شاد شود مكروه نبود .
شافعى - رضى اللّه عنه - زعفرانى « 68 » را اقتراح كرده است ، در آن حال كه در بغداد بود و بر وى نزول فرموده بود . و زعفرانى هر روز تذكرهاى « 69 » به مطبخى « 70 » دادى كه اين چيزها بايد
هامش
( 61 ) زبيدى : ( و ان استزرت ) اى طلبت للزيادة ( فلا تبق ) من همتك شيئا ( و لا تذر ) اى و لا تترك ( 5 - 236 ) .
( 62 ) رذاله ، نوع پست از هر چيزى ، بد ، در عربى : حشف التّمر ( خرماى بد ، خرماى خشك ) .
( 63 ) مزور ( زيارت شده ) ، ميزبان .
( 64 ) آويشن ، گياهى معطّر و اشتها آور مانند نعناع .
( 65 ) مطهره ، آفتابه .
( 66 ) سپاس خدايى را كه بدانچه روزى ما كرده ما را شكيبا ساخت .
( 67 ) اقتراح ، پيشنهاد ، درخواست .
( 68 ) شاگرد شافعى .
( 69 ) تذكره ، يادداشت .
( 70 ) مطبخى ، آشپز .