باب چهارم در ادبهاى ميزبانى
( 1 ) و مواضع أدب در آن شش است : اول دعوت ، پس اجابت ، پس [ 12 ] حضور ، پس پيش آوردن طعام ، پس خوردن ، پس بازگشتن .
و بايد كه فضيلت ميزبانى را بر شرح اين أدبها تقديم كنيم . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : لا تتكلّفوا للضّيف فتبغضوه و من أبغض الضّيف فقد أبغض اللّه و من أبغض اللّه فقد أبغضه اللّه ، اى ، تكلف مكنيد براى مهمان كه وى را دشمن گيريد ، و هر كه مهمان را دشمن گيرد خداى را دشمن داشته باشد ، و هر كه خداى را دشمن دارد خداى وى را دشمن دارد . و گفت : لا خير فيمن لا يضيف ، اى ، نيكويى نيست در كسى كه ميزبانى نكند . و پيغامبر - عليه السّلام - بر مردى گذشت كه شتر و گاو و گوسفند بسيار داشت و پيغامبر را - عليه الصلاة و السلام - مهمانى نكرد ، و بر زنى گذشت كه او گوسفند كى چند داشت ، او براى پيغامبر - عليه افضل الصّلوات - گوسفندى ذبح كرد ، پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : انظروا إليهما انّما هذه الاخلاق بيد اللّه فمن شاء ان يمنحه خلقا حسنا فعل ، اى ، بنگريد در ايشان ، اين خويها جز در قبضهء قدرت خداى تعالى نيست ، هر كه را خواهد خوى نيكو دهد .
و أبو رافع مولى گفت « 74 » : مهمانى به خدمت پيغامبر - عليه السّلام - آمد ، پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - مرا فرمود كه فلان جهود را بگوى كه من مهمانى دارم ، قدرى آرد مرا وام ده ، در رجب آن وام را بدهم . جهود گفت : به خداى كه وام ندهم تا گرو ندهد . و من حديث وى به پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - رسانيدم ، فرمود : و اللّه انّى لامين في السّماء و امين في الارض و لو أسلفني لادّيته فاذهب بدرعي و أرهنه عنده ، اى ، به خداى كه من امينم در آسمان و امينم در زمين ، و اگر مرا وام دادى هر آينه حق تعالى وى را توفيق دادى و حق وى باز به وى دادمى ، و گفت : زره من ببر و او را به گرو ده .
و إبراهيم خليل - صلوات اللّه و سلامه عليه - چون نان خواستى خورد ، يك ميل و دو ميل
هامش
( 74 ) در عربى : و قال أبو رافع مولى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلم .