و گفت : درهم من ربا اشدّ عند اللّه من ثلاثين زنية في الإسلام ، اى ، يك درم ربا نزديك خداى تعالى صعبتر است از سى زنا در اسلام .
در حديث بو هريره - رضى اللّه عنه - آمده است كه معده حوض تن است و رگها بدان آينده است ، پس چون معده صحيح باشد رگها با صحت باز گردد ، و چون بيمار باشد با بيمارى باز گردد . و مثل طعمه در دين چون بنياد است در بنا ، و چون بنياد ثابت و استوار باشد بنا مستقيم بود ، و چون بنياد ضعيف بود و كج ، بنا ويران شود و در افتد . و خداى - عز و جل - فرموده است :
أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى تَقْوى مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٍ خَيْرٌ ، أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى شَفا جُرُفٍ هارٍ فَانْهارَ بِهِ فِي نارِ جَهَنَّمَ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
« 21 » ، اى ، آيا آن كه اساس بناى خود بر تقوى و خشنودى خداى تعالى نهد بهتر باشد يا آن كه بنا بر كران آب بر بن افتيده نهد ؟ پس آن بنا و بانى را در آتش دوزخ اندازند . . .
و در حديث است : من اكتسب مالا من حرام فانّ تصدّق به لم يقبل منه و ان تركه وراءه كان ، زاده الى النّار ، اى ، هر كه مال حرام كسب كند ، اگر صدقه دهد قبول نباشد و اگر بر جا گذارد توشهء وى بود سوى آتش . و جملهاى از اخبار كه فضيلت كسب حلال ظاهر گرداند در « كتب آداب كسب » ياد كردهايم .
و اما آثار
( 1 ) از صدّيق - رضى اللّه عنه - آمده كه شيرى از [ 97 ] كسب بندهء خود تناول كرد ، پس پرسيد بنده را ، بنده گفت : براى جماعتى كهانت « 22 » كردم ، ايشان به من دادند . صدّيق انگشت به دهن خود كرد تا آن را به رنج و سختى از حلق بر آورد ، تا به حدّى كه گمان بردند كه جانش از تن جدا خواهد شد ، پس گفت : اى بار خداى ، عذر مىخواهم از آن قدر كه در رگها بماند و يا در معاء « 23 » بماند . و در بعضى خبرهاست كه پيغامبر را - صلّى اللّه عليه و سلم - از اين حال اعلام كردند ، فرمود : او ما علمتم انّ الصّديق لا يدخل جوفه الاّ طيّبا ؟ اى ، آيا ندانستهايد كه صدّيق در جوف خود جز چيزى كه پاك باشد نفرستد ؟
و عمر - رضى اللّه عنه - همچنين از شير اشتران صدقه شربتى به خطا تناول كرده بود ، انگشت خود به حلق فرو برد تا كل آن بر انداخت .
و عايشه - رضى اللّه عنها - گفت : انّكم لتغفلون عن افضل العبادة و هو الورع ، اى ، شما از
هامش
( 21 ) توبه 9 - 109 .
( 22 ) كهانت ، غيب گويى ، فال گيرى .
( 23 ) معاء ، روده .