بركت خواست ، و او اول مولودى بود در اسلام ، و مسلمانان به دو نيك شاد شدند ، زيرا كه مىگفتند كه جهودان جادويى كردهاند كه مسلمانان را فرزند نمىشود .
أدب دوازدهم در طلاق ببايد دانست كه طلاق مباح است ،
( 1 ) و ليكن دشمنترين مباحات در حضرت الهى اين است . و آن گاه مباح باشد كه در او إيذاء به باطل نبود . و هر گاه كه طلاق دهد إيذاء باشد . و إيذاء روا نيست مگر به خيانتى از جانب زن يا ضرورتى از جانب مرد . قال اللّه تعالى :
فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا
« 380 » ، اى ، اگر فرمان برند شما را ، شما حيلت فراق مطلبيد .
اگر پدر ، زن پسر را كراهيت دارد ، پسر بايد كه طلاق دهد . ابن عمر - رضى اللّه عنهما - گفت كه مرا زنى بود كه وى را دوست مىداشتم ، و پدرم وى را كراهيت مىداشت و مرا مىفرمود كه وى را طلاق ده . من بر پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - رفتم ، فرمود كه طلاق ده . و اين دليل است بر آن كه حق پدر بر حق زن مقدم است ، و ليكن پدرى كه كراهيت او براى غرضى فاسد نباشد ، چون كراهيت عمر - رضى اللّه عنه .
و هر گاه كه شوى را رنجه دارد و پليد زبانى كند ، خيانت از او باشد . و همچنين چون بد خوى و كم ديانت باشد . ابن مسعود گفت در تفسير ، قال اللّه تعالى :
وَ لا يَخْرُجْنَ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ
« 381 » . اى ، هر گاه كه با اهل خود پليد زبانى كند و شوى را رنجه دارد فاحشه « 382 » باشد . و اين در عدّت آمده و ليكن تنبيه « 383 » است بر مقصود .
و اگر رنجه داشت « 384 » از شوى بود ، زن را روا كه مال بذل كند و خود را باز خرد . و مرد را مكروه باشد كه بيش از آن چه داده است بستاند ، چه آن اضرار و رنج رسانيدن باشد ، و نوعى تجارت باشد بر بضع . خداى تعالى فرمود ، قوله تعالى :
فَلا جُناحَ عَلَيْهِما فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ
« 385 » ، اى ، هيچ جناحى نيست بر مرد و زن در آن چه زن خود را بدانچه ستده است باز خرد ، چه دادن آن چه ستده باشد ، و آن چه كم از آن بود ، لايق باز خريدن تواند بود . و اگر زنى بى بيم طلاق خواهد بزهكار باشد . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : ايّما امرأة سألت زوجها طلاقها في غير بأس لم ترح رائحة الجنّة ، اى ، هر زنى كه از شوى طلاق خواهد بى بيمى كه باشد ، بوى بهشت به وى نرسد . و در لفظى ديگر فرمود : فالجنّة عليها حرام ، اى ، بهشت بر وى حرام بود . و فرمود : المختلعات هنّ المنافقات ،
هامش
( 380 ) نساء 4 - 34 .
( 381 ) طلاق 65 - 1 .
( 382 ) فاحشه ، گناه و بدى كه از حد در گذرد .
( 383 ) تنبيه ، آگاهانيدن .
( 384 ) رنجه داشت ( مصدر مرخم مركب ) .
( 385 ) بقره 2 - 229 .