قوّت « 102 » آخر شب . و هشيارى تقديم باشد ، « 103 » چه بسيار بود كه بيدار نشود [ 432 ] و يا قيام در آن حال بر وى گران آيد ، مگر آن كه وى را معتاد بود ، آن گاه آخر شب فاضلتر . پس در اين نماز مقدار سيصد آيت بخواند از سورتهاى مخصوص كه پيغامبر آن را بسيار خواندى ، چون يس و سجدة و لقمان و سورة الدّخان و تبارك الملك « 104 » و زمر و واقعة . و اگر اين نماز نگزارد بايد كه خواندن اين سورتها يا بعضى از آن پيش از خواب نگذارد . « 105 » چه در سه حديث آمده است كه پيغامبر - عليه السلام - هر شبى چه خواندى . و مشهورتر آن سجدة و تبارك الملك است ، و در روايتي زمر و بنى اسرائيل ، و در روايت ديگر آن كه هر شب مسبّحات « 106 » خواندى و گفتى در آن آيتى است به از هزار آيت . و بعضى علما آن را شش كردندى ، و
سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ
« 107 » بر آن افزودندى . و در خبر است كه پيغامبر - عليه السلام - سبّح اسم ربّك الاعلى را دوست داشتى ، و در سه ركعت وتر سه سورت خواندى :
سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى
، وَ
قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ
، و اخلاص . و چون فارغ شدى سبحان الملك القدّوس سه بار بگفتى .
سوم وتر بايد كه پيش از خواب بگزارد اگر عادت او قيام نباشد . بو هريره گفت كه پيغامبر - عليه السلام - مرا وصيت كرد كه نخسبم مگر پس از وتر . و اگر نماز شب معتاد او باشد تأخير فاضلتر . پيغامبر - عليه السلام - گفت : صلوة اللّيل مثنى مثنى فإذا خفت الصّبح فأوتر بركعة . اى ، نماز شب دوگان دوگان است و چون بترسى كه صبح طلوع خواهد كرد به يك ركعت بايد كرد . و عايشه - رضى اللّه عنها - گفت كه پيغامبر - عليه السلام - اول شب و ميانه و آخر آن وتر گزارده است ، و آخر الامر وتر او نزديك سحر مىبود . و على - كرم اللّه وجهه - گفت : وتر سه نوع است :
اگر خواهى اول شب وتر كن ، پس دوگان دوگان ركعت بگزار ، يعنى بدان يك ركعت گذشته تتمهء وتر باشد ، و اگر خواهى يك ركعت وتر بگزار و بخسب ، چون بيدار شوى يك ركعت ديگر با آن يار كنى تا شفع شود ، پس آخر شب وتر گزارى ، و اگر خواهى وتر را در تأخير دارى تا آخر نماز تو باشد . اين آن است كه از وى روايت كردهاند ، و در طريق اول و سوم باكى نيست .
و اما در نقض وتر ، در آن نهى صريح آمده است ، پس نبايد كه نقض كرده شود ، و مطلقا
هامش
( 102 ) اصحاب قوّت ، اقويا .
( 103 ) در متن عربى : و الحزم التقديم .
( 104 ) سورهء ملك 67 .
( 105 ) نگدازد ، ترك نكند .
( 106 ) مسبّحات ، سورههايى كه با سبّح يا يسبّح آغاز مىشوند : سورههاى حديد 57 ، حشر 59 ، صف 61 ، جمعه 62 ، تغابن 64 .
( 107 ) اعلى 87 .