وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَ كانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيماً
. « 241 » و قال :
وَ لَقَدْ آتَيْنا داوُدَ مِنَّا فَضْلًا
. « 242 » و مراد علم است . پس در اين روز تعليم علم و تعلم آن فاضلتر قربتى بود .
و نماز فاضلتر از مجلسهاى قصه خوانان ، چه سلف آن را بدعت دانستندى و ايشان را از جامع بيرون كردندى . و ابن عمر در مسجد آمد ، به جاى خود قصه خوانى را ديد كه قصه مىگفت ، فرمود كه از جاى من برخيز ! او گفت : بر نخيزم ، من پيش از تو آمدهام و بدين موضع نشسته . و ابن عمر كسى را بر صاحب مظالم فرستاد تا وى را از آن جا بر كردند . و اگر قصه خواندن از سنت بودى بر كردن او نشايستى ، چه پيغامبر - عليه السلام - گفته است : لا يقيمنّ أحدكم أخاه من مجلسه ثمّ يجلس فيه ، و لكن تفسّحوا و توسّعوا . و ابن عمر چون كسى براى وى از مجلس خود برخاستى او در آن موضع ننشستى تا هم صاحب مجلس معاودت نمودى . و آمده است كه قصه خوانى پيش حجرهء عايشه مىنشست ، و او بر ابن عمر كسى فرستاد كه اين قصه خوان مرا ايذا مىكند و از تسبيح مانع مىشود . ابن عمر اين قصه خوان را بزد تا به حدى كه عصايى بر پشت وى بشكست ، و او را از آن جا دور كرد .
دوم آن كه ساعت شريفه را نيكو [ مراقبت ] نمايد .
( 1 ) چه در خبر مشهور است [ 313 ] انّ في الجمعة ساعة لا يوافيها « 243 » عبد مسلم يسأل اللّه تعالى فيه شيئا الاّ أعطاه . اى ، در آدينه ساعتى است كه هيچ بندهء مسلمانى در آن ساعت از حضرت حق تعالى چيزى نخواهد كه نه وى را بدهد . و در روايتي :
لا يصادفها عبد يصلّى ، آمده است . اى ، بنده آن را در نماز در نيابد . و در اين ساعت اختلاف كردهاند : وقت بر آمدن خورشيد گفتهاند : و وقت زوال ، و پيوستهء بانگ نماز ، و وقتى كه خطيب بر منبر شود و در خطبه شروع كند ، و وقتى كه مردمان به نماز ايستند ، و آخر وقت نماز ديگر ، اى ، آخر وقت اختيار ، « 244 » و وقت غروب خورشيد . و فاطمه اين وقت را رعايت كردى ، و خدمتكار را فرمودى تا در خورشيد مىنگرد و از افتتاح غروب آن وى را خبر كند ، پس به دعا و استغفار مشغول شدى تا تمام غروب حاصل آمدى و گفتى كه ساعتى كه مطلوب [ است ] اين است . و اين معنى را از پدر روايت كردى . و بعضى علما گفتهاند كه ساعتى مبهمه است در كل روز ، چنان كه شب قدر در سال ، تا در همهء روز مراقبت كنند . و گفتهاند كه در ساعتهاى روز آدينه گردان باشد ،
هامش
( 241 ) نساء 4 - 113 .
( 242 ) سبا 34 - 10 .
( 243 ) در شرح زبيدى : لا يوافقها .
( 244 ) بعد از نماز عصر چون در آخر اوقات آن ( كه در اختيار نماز گزار است ) خوانده شود .