و تفسير العبوديّة بذل الكلَّيّة ، و سبب ذلك منع النّفس عمّا تهوى ، و حملها على ما تكره ، و مفتاح ذلك ترك الرّاحة ، و حبّ العزلة ، و طريقه الافتقار إلى الله تعالى .
مىفرمايد : معنى عبوديّت ، دست برداشتن است از هر چه خاطر به او متعلَّق باشد و صرف كردن همه در راه خدا . و رسيدن به اين مرتبهء عليا ، و وصول به اين درجهء قصوى ، ميسّر نمىشود مگر به منع كردن نفس از خواهشها و واداشتن او بر مكروهات ، و كليد ترك خواهشهاى نفسانى و حمل او بر مكاره ، ترك راحت است و اختيار نمودن عزلت ، و رسيدن به ترك راحت و اختيار عزلت ، ميسّر نمىشود مگر به راه بردن به احتياج خود در جميع امور به جناب عزّت عزّ سبحانه و افتقار و احتياج به او را در كلّ مهمّات ، نصب العين خود كردن و از غير او قطع نظر نمودن .
قال رسول الله صلَّى الله عليه و آله : اعبد الله كانّك تراه فان لم تكن تراه فانّه يراك .
حضرت رسالت پناه صلَّى الله عليه و آله فرموده است كه : بندگى كن خداى را چنان كه گويا مىبينى او را ، و اگر تو نبينى او را ، او تو را مىبيند . و هر گاه در عبادت ، حالى خود كردى كه او تو را مىبيند و به ظاهر و باطن تو اطَّلاع دارد ، خوب نباشد كه بندگى او را به نحوى كنى كه موافق رضاى او نباشد و از روى كسالت و غفلت باشد .
و حروف العبد ثلاثة ، العين و الباء و الدّال ، فالعين علمه باللَّه تعالى ، و الباء بونه عمّن سواء ، و الدّال دنوّه من الله تعالى بلا كيف و لا حجاب .
مىفرمايد كه : حروف عبد سه است ، « عين » است و « باء » و « دال » ، و هر كدام از اين سه حرف ، اشاره است به فايدهاى :
حرف اوّل - كه عين است ، اشاره است به آن كه اوّل چيزى كه واجب است بر مكلَّف و مقدّم است بر همهء واجبات ، معرفت خداوند عالم است .
حرف ثانى - كه باء است ، اشاره است به بعد و دورى از غير حق ، هر چه باشد .
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 603
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٦٠٣