و اصول معاملة النّفس سبعة ، الجهد ، و الخوف ، و حمل الاذى ، و الرّياضة ، و طلب الصّدق ، و الاخلاص ، و إخراجها من محبوبها و ربطها في الفقه .
مىفرمايد كه : اصول معاملهء آدمى با نفس خود نيز هفت است :
يكى - جهاد با نفس و هميشه او را مقهور و مغلوب خود داشتن و نگذاشتن كه بر عقل مسلَّط شود .
دوم - هميشه از نفس هراسان بودن ، كه مبادا به فريب و خدعه او ارتكاب محظورى يا ترك مأمورى نمايد .
سوم - متحمّل آزار و رياضت بودن و نفس را به رياضت و آزار عادت دادن .
چهارم - ملازم صدق و راستى بودن ، و از كذب و كجى و غدر و خدعه و حيله محترز بودن .
پنجم - در افعال و اعمال خالص بودن ، و گفتار و كردار را به أغراض دنيّهء دنيويّه ، ملوّث نساختن .
ششم - دور داشتن نفس از لذّات و خواهشها ، چه استراحت و تنعّم و انهماك در لذّات دنيا و انغمار در مرغَّبات هوى ، موجب طغيان نفس است .
هفتم - بستن نفس به تحصيل كمالات علمى و عملى ، و از بر اكتساب اينها بذل جهد كردن ، و به مضمون : « اطلبوا العلم من المهد إلى اللَّحد » ، عمل نمودن .
و اصول معاملة الخلق سبعة ، الحلم ، و العفو ، و التّواضع ، و السّخاء ، و الشّفقة ، و النّصح ، و العدل و الانصات ( او الانصاف ) .
مىفرمايد كه اصول معاملهء خلايق با يك ديگر نيز هفت چيز است :
يكى - حلم ، كه در هنگام صدور ناملايم از كسى ، حلم به كار برد و از شيوهء قهر و غضب ، محترز و مجتنب باشد و به تذكار مكارم اخلاق سادات دين و هاديان راه يقين ، آتش غضب را به آب حلم فرو نشاند ، و در مقام انتقام با كسى نباشد ، و
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 605
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٦٠٥