و هر كه در وقت نزول بلا ، استقبال بلا كند و به دل و جان خواهان او باشد و در وقت نزول بلا ، مرحبا به بلا گويد و به آرام دل و بدن ، صابر باشد . پس اين صبر ، صبر خواصّ الهى است . چنان كه صبر اوّل ، صبر عوام است و مزد اين صبر ، آن است كه خداى تعالى در قرآن مجيد ياد كرده و فرموده : * ( إِنَّ الله مَعَ الصَّابِرِينَ . ) * ( انفال - 46 ) ) * يعنى : خداى تعالى با صابران است و مرتبهاى بالاتر از اين نمىباشد كه خداى تعالى با كسى باشد و آن كس ، مشمول مرحمت و عاطفت الهى باشد .
از ابن عبّاس مروى است كه صبر در قرآن مجيد بر سه مرتبه واقع است :
اوّل - صبر بر اداى فرايض ، و اين صبر را سيصد درجه است .
دوم - صبر بر محارم ، و او را ششصد درجه است .
سوم - صبر بر صدمات ، اوّل از مصيبتها . و اين صبر را نهصد درجه است ، و فضل اين مرتبه بر مراتب صبر اداى فرايض از آن جهت است كه هر مؤمن ، بر اداى فرايض و اجتناب از محارم ، صبر تواند كرد . امّا صبر بر ورود مصيبت جز به قوّت تحمّل اقوياى ارباب يقين و صحّت تصرّف اتقياى اهل تمكين ، ميسّر نگردد . و از اين جهت بود كه حضرت رسول صلَّى الله عليه و آله در دعا مىفرمود كه : « اللَّهمّ انّى أسألك ما تهوّن به علىّ مصائب الدّنيا » ، يعنى : بار خدايا من از حضرت تو ، يقيني مىخواهم كه تو به قوّت آن يقين ، مصيبتهاى دنيا را بر من آسان كنى . و باز مىفرمود كه يقول الله تعالى : « إذا ابتليت عبدى ببلاء فصبر و لم يشكنى إلى عوّاده ، أبدلته لحما خيرا من لحمه ، و دما خيرا من دمه ، فان أبرأته يبرأ و لا ذنب له ، و ان توفّيته فالى رحمتى » ، فرمود : حضرت بارى عزّ اسمه ، مىفرمايد : چون حضرت خداوندى ما بندهاى را به بلايى مبتلا گرداند ، پس آن بنده صبر را شعار حال خود سازد و نزد هر پرسنده از ما شكايت نياغازد ، ما گوشتى معنوى بهتر از گوشت صورى در او پوشانيم و خونى روحانى بهتر از خون جسمانى ، در باطن او روان گردانيم . پس اگر او را شفا دهيم ، اوساخ غبار آثام را از دامن همّت او بيفشانيم ، و اگر قبض روح او
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 560
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٥٦٠