هر كه ادراك لذّت صبر كرد و كيفيّت آن را دريافت ، شوق آن را دارد و بعد از زوال بلا ، خواهان آن لذّت است ، چرا كه حكيم على الاطلاق به مقتضاى حكمت و عدالت ، قرار داده است و گذاشته است در زير آتشهاى بلا و محنت ، انوار سرور و نعمت ، و گذاشته است در زير انوار نعمت ، آتشهاى بلا و محنت ، چه بسيار آدميان كه به وسيلهء بلاها و محنتها از عذاب آخرت نجات يافتند ، و چه بسيار كه به وسيلهء نعمت دنيا به هلاكت رسيدند و مستحقّ عذاب و عقاب شدند .
و ما اثنى الله تعالى على عبد من عباده من لدن ادم عليه السّلام إلى محمّد صلَّى الله عليه و آله الَّا بعد ابتلائه و وفاء حقّ العبوديّة فيه ، فكرامات الله تعالى في الحقيقة نهايات بداياتها البلاء .
مىفرمايد كه : خداى تعالى مدح نكرده است هيچ بندهاى از بندگان خود را از زمان آدم تا خاتم ، مگر بعد از امتحان كردن او به بلاهاى شديده و بعد از اتيان او به حقّ عبوديّت الهى . پس به تأمّل ظاهر مىشود كه عزّتهاى الهى به بندهء خودش در آخرت ، نهاياتى است كه ابتداى آن امتحانات عظيمه و بلاهاى شديده است ، كه جناب عزّت به او كرده در دنيا . و في الواقع عزّتها و كرامتهاى آخرت ، نتيجهء بلاهاى دنيوى است و عزّتهاى دنيوى بداياتى است كه نهايت آن بلاهاى اخروى است و بلاهاى اخروى نتيجهء عزّتهاى دنيوى است ، چنان كه مقتضاى عدالت است .
و من خرج من شبكة البلوى جعل سراج المؤمنين ، و مونس المقرّبين و دليل القاصدين .
مىفرمايد هر كه بيرون رفت از دام بلاها و خلاص شد از كورهء گداز و از كدورتها و آلودگىها پاك شد و خالص شد ، گرديد چراغ مؤمنين و راهنماى مؤمنين ، و مؤمنان از او راه مىيابند ، و مونس مقرّبان الهى مىشود ، و دلالت كننده و مقصد رسانندهء اهل مقاصد و حاجات مىگردد .
و لا خير في عبد شكا من محنة تقدّمها الاف نعمة ، و اتّبعها الاف راحة ،
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 545
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٥٤٥