و هر كه مردن را به خاطر بيارد و به نحوى كه مذكور شد ، او را ملاحظه كند تا او در اين فكر است ، بلا شكّ رحمت الهى بر او نازل مىشود و غرق رحمت الهى است . و هر كه از مردن عبرت نمىگيرد و بيچارگى و عاجزى خود را در وقت مردن و بعد از مردن به خاطر نمىآرد و توقّف بسيار در قبر و حيرانى روز قيامت را ملاحظه نمىكند ، پس اميد خير و خوبى در او نيست .
قال النّبيّ صلَّى الله عليه و آله : أكثروا ذكر هاذم اللَّذّات ، قيل : و ما هو يا رسول الله ؟
فقال : الموت .
حضرت پيغمبر صلَّى الله عليه و آله مىفرمايد كه : بسيار به خاطر بياوريد ، محو كنندهء لذّتها را .
پرسيدند كه : چه چيز است آن ؟ فرمود : مردن .
فما ذكره عبد على الحقيقة في سعة الَّا ضاقت عليه الدّنيا ، و لا في شدّة الَّا اتّسعت عليه .
مىفرمايد كه : به خاطر نمىآرد مردن را كسى در حال وسعت و فراخى عيش ، مگر آن كه آن عيش به او تنگ مىشود ، و به خاطر نمىآرد او را كسى در حال تنگى ، مگر آن كه آن تنگى بر او فراخ مىگردد . چه ، در اوّل هر گاه در عين عيش و عشرت باشد و به خاطر بياورد كه وقتى خواهد آمد كه همهء اينها را بايد گذاشت و در قبر پر وحشت و تاريك تنها خوابيد ، و هر چه كرده است و گفته است از زمان تكليف تا زمان فوت ، همه را بايد به حسيب لطيف خبير ، عرض كرد و حساب داد .
جميع لذّات و تنعّمات بر او منغّص و ناگوار مىشود ، و در ثانى هر گاه در عين تنگى و تلاطم هموم و غموم باشد و به خاطرش بگذرد ، موت و ملايمات موت ، تنگى و غم ، به وسعت و شادى مبدّل مىشود و به خود خواهد گفتن كه : هر گاه آخر حيات و زندگى ، اين چنين شدايد و سختيها باشد ، اگر چند روزى به سختى بگذرد سهل است و به خود آسان مىكند .
و الموت اوّل منزل من منازل الآخرة و أخر منزل من منازل الدّنيا ،
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 507
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٥٠٧