چنان كه خداوند تعالى در قرآن مجيد فرموده : خداوند عالم در روز قيامت ، از گوش و چشم و دل هر كس ، سؤال مىكند . و مىپرسد از هر كدام اينها از آن چه شنيدهاند و گفتهاند و ديدهاند و به خاطر گذراندهاند از نيك و بد و مشروع و نامشروع ، و موافق آن مجازات و مكافات مىكند . و در آيهء ديگر مذكور است كه :
از كلّ اعضا و جوارح مىپرسند ، و وجه تخصيص در اين آيه يا از براى اقتضاى مقام است يا از براى زيادتى اهتمام به اينها ، و سؤال از مخطورات خاطر محمول است به خطور ، از روى جزم و قطع ، وگر نه به محض خطور ، عتاب و خطاب به او متوجّه نمىشود ، يا مراد اعتقادات حقّه باشد .
و ان في كثرته افات و ان كان على سبيل ما ذكرناه .
مىفرمايد كه : خواب بسيار هر چند كه بعد از اداى فرايض و سنن باشد مذموم است و آفتهاى بسيار بر او مترتّب مىشود و مورث قساوت قلب است .
و كثرة النّوم ) * يتولَّد من كثرة الشّرب ، و كثرة الشّرب من كثرة الشّبع ، و هما يثقلان النّفس عن الطَّاعة ، و يقسيان القلب عن التّفكَّر و الخضوع .
مىفرمايد كه : خواب بسيار ، از خوردن آب بسيار ناشى مىشود ، و خوردن آب بسيار ، از خوردن غذاى بسيار ، و افراط در اكل و شرب ، موجب ثقل و گرانى نفس و باعث قساوت و تيرگى دلند ، و تيرگى دل ، سبب كسالت و عدم اقدام به طاعت و باز ماندن از تفكَّر و خضوع و خشوع ، و بسيار خوردن كه اين همه عيبها نتيجهء او باشد ، معلوم است كه به چه مرتبه ، خساست و بدى دارد .
و اجعل كلّ نومك أخر عهدك من الدّنيا ، و اذكر الله بقلبك و لسانك ، و خف اطَّلاعه على سرّك ، و اعتقد بقلبك مستعينا به في القيام إلى الصّلاة إذا انتبهت ، فانّ الشّيطان يقول لك : نم فانّ لك بعد ليلا طويلا ، يريد تفويت وقت مناجاتك ، و عرض حالك على ربّك ، و لا تغفل عن
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 288
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢٨٨