قال النّبيّ صلَّى الله عليه و آله : تنام عينى و لا ينام قلبى .
از جملهء خواصّ حضرت رسول صلَّى الله عليه و آله است كه در هنگام خواب ، چشم ايشان در خواب بود و دل ايشان بيدار . و نيز از جملهء خواصّ آن حضرت است كه چنان كه از پيش رو مىديد ، از عقب هم مىديد و ديگر آن كه سايه نداشت ، و خواصّ ديگر نيز ذكر كردهاند كه ذكرش مناسب اين مختصر نيست .
و انو بنومك تخفيف مئونتك على الملائكة ، و اعتزال النّفس عن شهواتها .
مىفرمايد كه : قصد كن از خوابيدن ، تخفيف زحمت ملايكه را ، كه نويسندهء افعال و اعمال تواند ، و قصد مكن از خواب ، لذّت نفس و استراحت بدن را .
و اختبر بها نفسك .
و در حكايت خواب ، امتحان كن نفس خود را و ببين كه به چه طريق است . اگر راحت دوست و خواب دوست است ، معلوم مىشود كه از اهل غفلت است ، پس در پى اصلاح او باش و مگذار كه خواهش او به عمل آيد ، و اگر خلاف اين است ، اميدوار باش كه اين علامت صلاح و سداد است .
و كن ذا معرفة ، بانّك عاجز ضعيف لا تقدر على شيء من حركاتك و سكونك ، الَّا به حكم الله و تقديره .
و بدان به تحقيق و يقين كه تو در نهايت عجز و قصورى و قدرت ندارى كه به هيچ كار اقدام نمائى ، مگر به اذن الهى و حكم الهى ، و عجز تو در حكايت خواب ظاهر مىشود ، كه بيچاره آدمى به چه مرتبه ، ضعيف و چه قدر ناتوان است كه به انقضاى زمان قليلى و اشتغال به شغل يسيرى ، سستى و ناتوانى به بدن او راه مىيابد كه تا مدّتى استراحت نكند و حواسّ و قواى او تا مدّتى از كار خود معطَّل نشوند و دست از كار خود نكشند ، متوجّه كار ديگر نمىتوانند شد . و ديگر آن كه خواب
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 285
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢٨٥