باشد و به يقين از جانب شارع متلقّى باشد ، چون نه از روى اخلاص و رغبت است ، خطا است و به آن عمل ، اجرى و ثوابى نخواهد داشت ، بلكه آثم خواهد بود و هر كه به طوع و رغبت عملى كند ، هر چند آن عمل در واقع خطا باشد و از جانب شارع متلقّى نباشد كه چون از روى خواهش است و مقارن خلوص است ، به ثواب آن مىرسد . مثل نماز شب ، كه اجماع است به صحّت و فضيلت وى ، اگر او را كسى نه از براى خدا بجا آرد و به طوع و رغبت و خلوص ، اتيان به او نكند ، آن عمل باطل و ضايع است و نزد حضرت بارى تعالى ، آثم و گناهكار است . و ثانى ، مثل آن كه كسى حديثى ديد كه : هر كه فلان عمل كند ، فلان ثواب دارد و آن كس آن عمل را از براى محض امتثال شارع بجا آورد ، البتّه به ثواب او مىرسد . و خداوند عالم از وفور شفقت و فرط كرم و رحمت ، آن ثواب را به او مىدهد ، هر چند آن حديث صحيح نباشد . و در اين باب احاديث بسيار است .
غرض عمده در عبادت ، خواه واجبى و خواه سنّتى ، رغبت و خلوص است .
و المتكلَّف لا يستجلب في عاقبة امره الَّا الهوان ، و في الوقت الَّا التّعب و الغناء و الشّقاء .
مىفرمايد كه : هر كه عملش نه محض از براى خدا باشد و به « اعراض مزيّفه » ، مخلوط و ممزوج باشد ، حاصل نمىشود در عاقبت از براى او ، مگر خوارى و خفّت و در وقت عمل ، مگر تعب و زحمت .
حاصل آن كه حاصل عمر مرائى در دنيا زحمت است و تعب ، و در آخرت خوارى و خفّت ، « خَسِرَ الدُّنْيا وَالآخِرَةَ ، ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ » ( حج - 11 ) .
و المتكلَّف ظاهره رياء ، و باطنه نفاق ، و هما جناحان يطير بهما المتكلَّف .
مىفرمايد كه : مرائى ، ظاهر او ريا است و باطن او نفاق ، چرا كه عملش هر چند صورت عبادت دارد ، امّا چون از روى تكلَّف است و از روى اخلاص نيست ، ريا
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 236
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢٣٦