« العلم بما يعلم » است و بنا بر اين نسخه ، معنى چنين مىشود كه : هر كه صاحب بصيرت و نظر عبرت شد ، آن چه در مدّت عمر خود كسب كرده است از نظريّات ، و به اعتقاد خود علم به آنها حاصل نموده ، معلومش مىشود كه كدام حقّ است و كدام باطل ، و كدام يقين است و كدام غير يقين ، و كدام صحيح است و كدام فاسد .
دوم - آن كه عمل مىكند به دانستنيهاى خود .
سوم - عالم مىشود به هر چه ندانسته است ، و فرق ميان ثالث و اوّل به عموم و خصوص است ، چرا كه اوّل ، مخصوص به عمليّات است و سوم ، شامل عملى و غير عملى .
و العبرة أصلها اوّل يخشى أخره ، و أخر قد تحقّق الزّهد في اوّله .
مىفرمايد كه : نظر عبرت ، اصلى است كه آخر او خشيت و خوف است و اوّل او زهد ، يعنى : چون نظر عبرت مترتّب و متفرّع از زهد است و از زهد ، نظر عبرت بهم مىرسد ، پس نظر عبرت ، نظر به خوف و خشيت ، اوّل است . و خوف و خشيت ، ثانى .
و لا يصحّ الاعتبار الَّا لاهل الصّفاء و البصيرة .
مىفرمايد كه : بصيرت در آخرت و چشم عبرت بين ، حاصل نمىشود ، مگر از براى اهل صفا و بصيرت .
قال الله تعالى : * ( فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الأَبْصارِ ) * ( حشر - 2 ) .
خداى تعالى صاحب دلان را خطاب كرده و گفته : پس عبرت بگيريد ، اى كسانى كه چشم بصيرت داريد و به ديدهء عقل ، بينا هستيد .
و قال ايضا عزّ من قائل : « فَإِنَّها لا تَعْمَى الأَبْصارُ وَلكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي في الصُّدُورِ » ، ( حج - 46 ) .
و نيز خداوند عالم در قرآن عزيز ، در حقّ كفّار و فجّار فرموده است ، آن چه
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 233
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢٣٣