شرح
قال الصّادق عليه السّلام : الزّهد مفتاح باب الآخرة و البراءة من النّار .
حضرت امام صادق عليه السّلام مىفرمايد كه : زهد ، كليد در بهشت است و برائت از جهنّم است ، و تفسير زهد اين است كه مىفرمايد : و هو ترك كلّ شيء يشغلك عن الله من غير تأسّف على فوتها .
يعنى : زهد ، ترك كردن هر چيزى است كه مشغول كند آدمى را از حضرت بارى تعالى ، و دريغ نداشتن است بر فوت دنيا .
حاصل آن كه : حقيقت زهد ، ترك هر چيزى است كه باز دارد كسى را از خدا و از ياد خدا ، مثل متاع دنيا و خواهشهاى دنيا ، خواه اندك و خواه بسيار ، و خواه مال و خواه جاه ، بلكه اين معنى ، معنى زهد از دنيا است ، و حقيقت زهد ، زهد از دنيا و آخرت ، هر دو است . حديث است كه : « الدّنيا حرام على اهل الآخرة ، و الآخرة حرام على اهل الدّنيا ، و هما حرامان على اهل الله » ، پس طالبان خدا را ، ناچار است كه رغبت ايشان چنان كه از دنيا منقطع است ، از آخرت نيز منقطع باشد ، و آرام ايشان و حيات ايشان ، نباشد مگر به جناب احديّت .
خلاف است كه زهد ، با وجود قليل از مال ، جمع مىتواند شد يا نه ؟ بعضى قائل به اوّلند ، و بعضى به ثانى ، و بعضى به تفصيل ، و در حقّ منتهيان تجويز مىكنند و در مبتديان نه ، و اين قول خالى از قوّت نيست .
و لا اعجاب في تركها .
مىفرمايد كه : زهد ، قطع رغبت است از هر چه باشد ، به شرط آن كه منجرّ به عجب نشود و از راه زهد ، عجب به خود راه ندهد . چنان كه ابليس عبادت و زهد چندين ساله را ، به يك عجب برهم زد و به خسران نشأتين موسوم گشت .
و لا انتظار فرج منها .
و انتظار فرج هم منظور نباشد و غرض از زهد و ترك دنيا ، رو كردن دنيا بايد
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 216
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢١٦