شرح
قال الصّادق عليه السّلام : التّشهّد ثناء على الله ، فكن عبدا له في السّرّ ، خاضعا له في الفعل ، كما انّك له عبد بالقول و الدّعوى .
حضرت امام صادق عليه السّلام مىفرمايد كه : تشهّد نماز ، حمد و ثناى الهى است . پس باش تو اى نماز گزار ، بندهء خدا از دل ، و به خضوع و خشوع باش در فعل تشهّد ، يا در حين فعل تشهّد ، و چنان كه به زبان مىگوئى و به يگانگى خدا و رسالت رسول شهادت مىدهى و دعوى مىكنى ، در دل نيز اعتقاد و إذعان داشته باش ، و در كارها هر چه خلاف رضاى الهى است ، به عمل ميار . تا در آن چه مىگوئى صادق باشى و گفتار و كردارت با هم موافق باشد . چرا ، چنان كه در شكر گذشت موافقت ظاهر و باطن هر دو معتبر است .
و صل صدق لسانك بصفاء صدق سرّك ، فانّه خلقك عبدا و أمرك ان تعبده بقلبك و لسانك ، و ان تحقّق عبوديّتك له و ربوبيّته لك .
يعنى : وصل كن صدق زبان را به صفاى دل . يعنى : آن چه به زبان مىگوئى بايد از دل تراوش كند و از صميم قلب باشد . چرا كه تو ، بندهء خدائى و او تو را آفريده است كه بندگى كنى او را به دل و زبان و به ظاهر و باطن . و به جميع اعضا و جوارح ، مطيع و منقاد او باشى ، و بندگى خود و پروردگارى او را ثابت و محقّق دارى . و همچنان كه از او شيوهء پروردگارى نسبت به تو فوت نمىشود ، از تو نيز شيوهء بندگى ، نسبت به او فوت نشود .
و تعلم انّ نواصى الخلق بيده ، فليس لهم نفس و لا لحظة الَّا بقدرته و مشيّته ، و هم عاجزون عن اتيان اقلّ شيء في مملكته ، الَّا باذنه و مشيّته و ارادته .
لفظ « تعلم » هر چند خبر است ، امّا به معنى انشاء است و مراد اين است كه : بدان
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 132
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص١٣٢