سرگرم سركوبى بابليها بود ، پارسها ، مادها ، ايلاميها ، مارگيانىها ، پارتها ، ساتاگيدها عشاير آسياى ميانه و مصريها سر به شورش برداشتند . نبردهاى طولانى و خونينى براى سركوبى اين شورشيان آغاز گرديد .
ساتراپ باختر به نام دادار - شيش براى سركوبى قيامكنندگان مارگيانى مأمور شد ، در دهم دسامبر 522 ق . م . مارگيانىها شكست خوردند . پس از اين شكست ، كشتار مغلوبان آغاز گرديد ، بيش از 55 هزار تن از مارگيانىها كشته شدند . در خود پارس شخصى به نام وهيازداتا به نام پسر كورش يعنى برديا عليه داريوش شوريد . بسيارى از مردم به پشتيبانى او برخاستند بهگونهاى كه موفق شد منطقههاى خاورى ايران را تا آرخوسى به تصرف درآورد . ارتش وهيازداتا دوبار ، در 29 دسامبر 522 ق . م . و 21 فوريه 521 ق . م . با لشكريان داريوش وارد نبرد شدند ، فرماندهى اين لشكريان را سردار وائوميس بهعهده داشت . هيچيك از طرفين در اين نبردها پيروز نشدند ، اما وائوميس سرانجام توانست دشمن را در 521 ق . م . شكست دهد . اما خود وهيازداتاى پارسى توانست موقعيت خود را در قلمروش حفظ كند . فقط در 16 ژوئيه 521 ق . م .
لشكريان داريوش كه فرماندهى آنها را آرتاواريديا بهعهده داشت ، توانستند در كوهستان هاى پارگ در پارس شكست قطعى را به او وارد آورند وهيازداتا اسير شد و با هواخواهان نزديكش اعدام گرديد . اين گونه سرتاسر خاك پارس به تصرف داريوش درآمد .
نخستين قيام ايلام بهآسانى بهوسيله داريوش سركوب شد ، اما ديرى نپائيد كه شخصى به نام مارتيا دوباره خيزشى را برانگيخت ، داريوش موفق شد چيرگى خود را از نو در اين منطقه پايدار كند ، اما تقريبا سرتاسر خاك ماد در دست فراوارتيش بود ، او ادعا كرد وابسته به خانواده كياكسار به نام خشاتريتا است . اين قيام براى داريوش بسيار خطرناك مىنمود ، بنابراين خودش عليه شورشيان به لشكركشى پرداخت . در 7 مه 521 ق . م .
ماديها نزديك شهر كوندوريش شكست خوردند . فراوارتيش با بيشتر از هوادارانش به نزديكى راگا ( رى امروزى ) گريخت . اما ديرى نپائيد كه دستگير شد ، او را با دستياران نزديكش پيش داريوش بردند كه دستور اعدامشانرا صادر كرد .
داريوش پس از سركوبى قيامكنندگان كه بيش از يكسال طول كشيد ، توانست پايهء حكومت و موقعيتش را استوار كند و بر پهنهء شاهنشاهى ايران تا مرزهاى پيشين زمان كورش و كامبيز چيره گردد . انگيزهء كاميابىهاى داريوش بيشتر ناهماهنگى و پراكندگى عمليات قيامكنندگان بود . كه بيشتر آنها حالت دفاعى به خود مىگرفتند . درعينحال اگر داريوش ارتش منظم و قابل اعتمادى در اختيار نداشت نمىتوانست در برابر مخالفانش پيروزى بهدست آورد ؛ داريوش اين ارتش را ماهرانه بهكار مىبرد ، و همين امر باعث
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 81
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٨١