كوچنشينان بود كه عشاير ايرانى سخت به آن دل بسته بودند . از زمانيكه عشاير ايرانى در اين منطقه ساكن شدند ، مسئله پرورش اسب در ميان ساكنان داراى اعتبارى فراوان گرديد و حتى بوميان هم به پرورش و سوارى اسب ، سخت گرايش يافتند .
گذشته از شرايط اقتصادى ، استقرار زندگى كوچنشينى و نيمه كوچنشينى ، بعدها نقش مهمى را در زندگى اجتماعى و سياسى جامعه ايرانى ايفا كرد . اين نقش در زمانهاى مختلف بهويژه در مناطق كوهستانى ايران بسيار مؤثر بود . مثلا پس از سقوط دولت ساسانى شماره روستاها كاهش يافت ، بيشتر از ساكنان روستاها كه با اقتصاد كشاورزى زندگى مىكردند به سوى زندگى كوچنشينى رو آوردند و به عشاير كوچنشين پيوستند .
گسترش عشاير كوچنشين در سدههاى هشتم - هفتم ق . م . در كوههاى ايران و فلات ارمنستان درست با ناپايدارى اجتماعى و سياسى در اين نواحى همزمان بود ، و در نتيجه به مهاجرت و كوچ شماره بىشمارى از مردمى كه به حال روستانشينى بهسر مىبردند ، گرائيد . هنگاميكه ميان آشوريها و اورارتها جنگ جريان داشت و همچنين ضمن ستيز هاى آشوريها ، اورارتها ، مانىها و ايلاميها ، بسيارى از « كشورهاى » كوچك يكباره از سكنه خالى شدند و به ويرانى گرائيدند ، قسمتى از ساكنان كه باقيماندند مورد استثمار بيرحمانه مهاجمان قرار گرفتند ( و شماره بىشمارى از زادگاهايشان بيرون رانده شدند ) .
برخى از ساكنان به كوهستانها يا « كشورهاى » مجاور پناه بردند ، بيشتر اينها ناگزير شدند روند زندگى روستانشينى را كه به آن خو گرفته بودند رها كنند و به زندگى كوچنشينى رو آورند .
در مرحلهء تازهء جنگهاى ويرانكننده ، هنگاميكه هجوم متجاوزان پيشين پايان يافت ، دولت ماد اقدام به لشكركشىهائى كرد ، ضمن آن ساكنان مناطق گوناگون ايران به سوى آن كشانده شدند ، در اين هنگام بيشتر مراكز روستائى و قصبههاى كشاورزى كه به تصرف آشوريها و اورارتها درآمده بودند ، ويرانههائى به نظر مىرسيدند ، اما قسمتى از اين مناطق به وسيله متجاوزان اشغالگر مسكون شدند . در ميان اين ساكنان گروههائى با زندگى كوچنشينى بهسر مىبردند ، شايد اينان به تازگى اين نوع زندگى را برگزيده بودند . بنابراين در شمال شرقى كشور آشور ، در مرزهاى كردستان آينده گروههائى به نام ساگارتىها زندگى مىكردند . اقتصاد اين گروه با عشاير ديگر ايرانى فرقى نداشت ، اين طايفه بنا به نوشتهء نويسندگان قديمى يكى از عشاير كوچنشين ايرانى بودند .
در جنگها و مهاجرتهاى پايان قرن هشتم تا آغاز قرن ششم كيمريتزها و اسكيفها نقش مهمى داشتند . در آسياى باخترى ، آنها با زندگى كوچنشينى بسر مىبردند ( با وجود شرايط گوناگون جغرافيائى منطقه ) ، مراكز توقف آنها مناطق شرقى آسياى صغير ،
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 74
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٧٤