فرستاده شده بودند .
دخالت امپرياليستهاى امريكائى و تصميم دادگاه لاهه باعث برگذارى مىتينگها و تظاهرات عظيم اعتراضى مردم در تهران گرديد . محافل اجتماعى ايران و مطبوعات آشكارا اين اعمال را ناقض حقوق بينالمللى و حاكميت ايران شناساندند . دولت ايران صلاحيت رسيدگى دادگاه لاهه را در اينباره رد كرد . درعينحال مصدق ترومن را آگاه كرد كه دولت ايران ا . هريمن را براى مذاكره در تهران مىپذيرد .
افكار عمومى ايران بهدرستى دريافتند كه سفر هريمن به ايران بهمنظور مجبور كردن دولت براى تسليم در برابر خواستههاى انحصارات نفتى انگليس و امريكا انجام مىگيرد .
بنابراين هنگام ورود ا . هريمن به تهران در 15 ژوئيه 1951 تظاهرات صد هزار نفرى مردم بهمنظور اعتراض عليه سياست امريكا در ايران انجام گرفت ، اين تظاهرات را جمعيت ملى پيكار عليه كمپانيهاى نفتى امپرياليستى در ايران ، رهبرى مىكرد . تظاهركنندگان خواهان انجام بىچونوچراى قانون ملى شدن صنعت نفت ، خروج بيدرنگ هريمن از ايران ، بيرون رفتن ناوهاى جنگى امريكائى و انگليسى از آبهاى ايران ، آزادى احزاب و اتحاديهها بودند .
به دستور رئيس شهربانى تهران كه تابع وزير كشور دولت مصدق يعنى ژنرال زاهدى ، بود ، پليس و ارتش مسلح در برابر تظاهركنندگان ظاهر شدند و بهروى آنها آتش گشودند . در پى اين سركوبى ددمنشانه ، بسيارى از شركتكنندگان كشته يا زخمى شدند . در تهران حكومت نظامى اعلام شد و تقريبا 20 روزنامه پيشرفته توقيف و بازداشت دستهجمعى آغاز گرديد .
در شهرهاى ديگر ايران هم موج سركوبى شركتكنندگان در جنبش ضد امپرياليستى و ضد دموكراتيك از سوى دولت آغاز گرديد .
اين رويداد قهر مردم را برانگيخت . جمعيت ملى پيكار عليه كمپانيهاى نفتى امپرياليستى در ايران و سازمانهاى ديگر و بسيارى از چهرههاى برجسته سياسى و روزنامهها اين عمل دولت را محكوم شمردند .
در چنين موقعيتى كه تودههاى مردم در اثر تحريكات امپرياليستها و ارتجاع ايران از زور خشم به خود مىجوشيدند در پايان ژوئيه - اوت مذاكرات با ا . هريمن در تهران آغاز گرديد . هريمن رسما بهعنوان ميانجى براى مذاكرات هيئت نمايندگى دولت انگلستان زير رهبرى لرد استوكس ، ( مهردار سلطنتى انگلستان ) با دولت ايران ، به تهران آمد اما عملا او نقش مهمى را در جريان مذاكرات ايفا مىكرد .
طبق طرح پيشنهادى امپرياليستهاى امريكائى - انگليسى ، تأسيسات نفتى جنوب در برابر پرداخت بها و خسارت ، از سوى شركت سابق نفت ، به شركت ملى نفت ايران اسما تحويل مىگرديد . اما اكتشاف ، بهرهبردارى ، تصفيه و فروش نفت بايستى در اختيار دو
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 531
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٣١