1948 دولت حكيمى كنار رود و به جاى او دولت هجير روى كار آيد ، اين دولت هم پيگرد جنبشهاى دموكراتيك را دنبال و موقعيت امريكائيان را هرچه بيشتر استوار كرد .
اما با اجراى چنين سياستى گروههاى دستراستى ايران نتوانستند از بحران رهائى يابند . اين ناپايدارى سياسى و حتى رقابت انگليس و امريكا كه براى اعمال نفوذ هرچه بيشتر در درون دولتهاى ايران پيكار مىكردند ، بارها انگيزهء بحران دولت در سالهاى 1948 - 1950 گرديد . در نوامبر 1948 دولت هجير به وسيلهء دولت ساعد عوض شد ، اين دولت هم در جريان سال 1949 چندبار ناگزير گرديد كابينهاش را ترميم كند . در آوريل 1950 دولت ساعد هم استعفا داد و منصور دولت را پديد آورد كه او هم به نوبه خود به سال 1950 ناگزير به استعفا شد . پس از او مقام نخستوزيرى به يكى از هواخواهان سرسخت انگليسها كه رئيس ستاد ارتش ايران هم بود ، به نام ژنرال رزمآرا واگذار گرديد .
« كمك » هاى امريكا و ازهمپاشيدن اقتصاد ايران
مهمترين ويژگيهاى اوضاع اقتصادى و سياسى ايران در سالهاى 1948 ، 1950 وجود تجاوزخواهى سرسختانه امپرياليسم امريكا در اين كشور بود . در 20 ژانويه 1949 ، رئيس جمهور امريكا ترومن برنامهاى را براى به اصطلاح كمك به كشورهاى عقبمانده ، ارائه داشت و اين برنامه به نام « اصل 4 برنامه ترومن » شهرت يافت . اين برنامه زير پوشش « كمك » ، تجاوز استعمارى ايالات متحده را بر كشورهاى كمرشد تحميل مىكرد : افزايش سرمايهگذارى امريكائيان در اين كشورها ؛ به چنگ آوردن بازارهاى فروش تازه ، منابع مواد خام و مراكز استراتژيك نظامى ؛ از ميدان دركردن انگليسها و رقيبان ديگر امريكا از كشورهاى عقبمانده آسيا و افريقا ، استثمار استعمارى اين كشورها و سركوبى رشد جنبش - هاى آزادى ملى و تودهها ازجمله اين به اصطلاح « كمكها » بودند .
اين سياست ايالت متحده به زودى در ايران عملى شد . در اكتبر 1950 بين ايران و ايالات متحده امريكا قراردادى دربارهء گسترش عمليات « اصل 4 برنامه ترومن » در ايران به امضاء رسيد ، به موجب اين قرارداد ، امريكا كليه « كمكهاى فنى » را به ايران مىكرد ، اين كمكها بايستى نخست در زمينهء كشاورزى ، بهداشت و فرهنگ انجام مىگرفت . بر پايهء اين قرارداد ايالات متحده يك هيئت كارشناسى را به منظور اجراى « اصل 4 » به ايران فرستاد كه شمارهء افراد آن در ژوئن 1952 بيش از 120 تن بود . اين هيئت شعبههائى را در بسيارى از شهرهاى ايران دائر كرد . هيئت اصل 4 مهمترين ابزار براى تحقق تجاوز سياسى و ايدئولوژيك امريكا در ايران بشمار آمد .