مفهوم برنامهء ميلسپو ، از ميان رفتن حاكميت ملى ايران ، باقيماندن در سطح اقتصاد روستائى ، عقبماندگى صنعتى ، حفظ روابط قرون وسطائى در اقتصاد كشاورزى و سقوط كشور به وضعى كه فقط بتواند مواد خام كشاورزى توليد كند و ضمنا تسلط امپرياليسم بر اين گونه اقتصاد ايران بود . بعدها سياست امريكا در ايران عملا در خط عملى كردن اين نظريه به پيش رفت و امپرياليستهاى امريكائى براى رسيدن به اين هدفها به كار پرداختند .
افزايش نفوذ امريكائيان در ايران انگليسها را برآشفت ، اينان به سال 1945 از طريق نمايندگان دستنشاندهشان در مجلس به بركنارى و اخراج ميلسپو از ايران اقدام كردند . پس از آنكه احمد قوام نخستوزير ايران شد امريكائيان انگليسها را به عقب راندند . انگليسها بهطوركلى در زمينه سياست سركوبى جنبشهاى دموكراتيك و حتى تغيير سياست خارجى قوام نسبت به انتخاب خط مشى ضد شوروى ، با قوام و امريكائيان موافق بودند . اما امپرياليستهاى انگليسى چيرگى كامل امريكائيان را بر همه شئون ايران كه منافع آنها را در اين كشور به خطر مىانداخت . نمىتوانستند تحمل كنند . برخى از شخصيت - هاى سياسى ايرانى با انگليسها پيوندى ناگسستنى داشتند ، روزنامهها و نمايندگان رسمى انگليسها در ايران آشكارا عليه اقدامهاى امريكائيان مبنى بر تحميل 250 ميليون دلار وام به ايران و همچنين 25 ميليون دلار براى خريد اسلحه از امريكا ، به مخالفت برخاستند .
بهويژه آشفتگى انگليسها از آنجا ناشى شد كه قوام و هواخواهان امريكائىاش قصد داشتند مسئلهء تجديد نظر در امتياز نفت شركت انگليس - ايران را مطرح كنند . سفير امريكا در تهران به قوام توصيه مىكرد تا در قرارداد امتياز نفت انگليسها تجديد نظر كند ، منظورش تشكيل يك شركت نفت امريكائى - ايرانى تازه يا اقلا ايجاد شركت مختلط نفت انگليس - ايران - امريكا بود . او اعلام داشت كه حتى امريكا براى بازخريد سهام انگليسى شركت نفت آمادگى دارد .
اين مسئله تهديدى براى موقعيت ممتاز انگليسها در ايران بشمار مىآمد . پس از اين جريان انگليسها براى برانداختن قوام از مقام نخستوزيرى پيكار را آغاز كردند .
رقابت انگليس و امريكا در پيكاريكه ميان شاه و قوام در جريان بود فراوان مؤثر افتاد .
در رابطه با شكست جنبش دموكراتيك و لغو قرارداد 4 آوريل 1946 شوروى - ايران ، ميان گروههاى دستراستى ايران اختلاف نظرى وجود نداشت . اين گروهها براى برخورد با اين مسئله جبهه واحدى تشكيل داده بودند . اما مقاصد جاهطلبانه قوام كه در تمام كشور شهرت داشت باعث ناخشنودى و آشفتگى دربار شاه شد ، چون شاه مىترسيد كه قوام از موقعيت موجود در مقام نخستوزيرى بهره ببرد و قدرت كامل را در ايران به دست گيرد .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 510
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥١٠