داخلى بهشمار مىآمده است .
از مدارك باستانشناسىاى كه در آنها از « شهرهاى مستحكم » يا « دژها » در متنها ياد كرده چنين برمىآيد ، كه در منطقه جنوب اروميه « شهرهاى » مستحكمى با دژهاى استوار وجود داشته است . بنا به گواهى مدارك بهدست آمده از سده نهم قبل از ميلاد ، كاخهاى مجلل معبدها در مناطق ديگرى كه داراى دولتهاى كوچك و كماهميتى بودند از قبيل الابريا ، مانا ، اليپ ، گيلزان ( در باختر اروميه ) و غيره وجود داشته است . مدارك مفصلىترى كه از سدهء هشتم ق . م . بهدست آمده نشان مىدهند كه مستحكم كردن شهر و ايجاد دژها در مناطق گوناگون باختر ايران رايج بوده است - اين عمل چه در شهرهاى بزرگتر از قبيل ( خرخر ، كيشسو و غيره ) و چه در بخشهاى كوچك از قبيل حوالى ماد ، انجام مىگرفته است .
مدارك آشورى و اورارتى شامل ارقام دقيقى در اين زمينه مىباشند در اين مدارك از جمعيت زياد نواحى مشخص با دژهاى مستحكم مركزى و منابع زندگى مردم بهطور كلى نام برده شده است . ضمن آنها دربارهء مقدار زياد يا كم دامها يا احشامى كه از اين يا آن « كشور » مصادره شده ، سخن به ميان آمده است . اين مناطق بيشتر نزديك اروميه و ماد بودهاند ، از برخى اسب مصادره مىشده است . در ميان اين بخشهاى مشخص ، فلات ارمنستان واقع در باختر ايران يكى از مراكز مهم پرورش اسب در آسياى غربى بوده و ساكنان چند بخش آن بهويژه در پرورش اين دام شهرت داشتند ، اين حيوان را براى سواره نظام پرورش مىدادند .
اطلاعات مربوط به سدهء نهم و مدارك دقيقتر سدهء هشتم ق . م . نشان مىدهند كه در آن زمان در مناطق شمال باخترى ايران پيشرفت قابل توجهى در زمينه كشاورزى ، باغدارى ، و پرورش تاك انجام مىگرفته است . مدارك قرن نهم قبل از ميلاد نشان مىدهند كه در آنزمان روستاهاى مركزى يا شهرها وجود داشتهاند ، ظاهرا با پيشرفت كشاورزى در روستاها اين مراكز پديد آمدهاند . اما در يكى از اين مراكز واقع در تپهء حسنلو مقدار زيادى ابزار كشاورزى ، جو و چند نوع گندم ، ظروف بزرگ براى شرابسازى و غيره بهدست آمده است .
آشورىها از مناطق ايران مقدار زيادى فلز دريافت مىكردند ( برنز ، طلا ، نقره و غيره ) معمولا بيشتر فراآوردههاى صنعتى از قبيل پارچههاى كتانى و پشمى و حتى سنگهاى معدنى قيمتى از ايران به آشور صادر مىگرديد . مدارك باستانشناسى صدور فرآوردههاى صنعتى را از ايران كاملا تأئيد مىكنند . اين مسئله گوياى آنست كه در آن زمان سطح صنايع ايران به ميزان زيادى بالا بوده است . مدارك بهدست آمده از تپه حسنلو
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 51
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥١