متحده مركزى اتحاديههاى ايران تشكيل شد ، شماره اعضاى اين اتحاديهها اعم از كارگر و مستخدم به 300 هزار تن رسيد . مذاكرات موفقيتآميزى درباره اتحاد ميان حزب توده ايران ، احزاب دموكرات آذربايجان و كردستان و حزب بورژوازى ملى « ايران » كه ضمن سالهاى جنگ دوم جهانى در ايران پديد آمده بود ، شوراى متحده مركزى اتحاديهها و سازمانهاى دموكراتيك ديگر كشور ، انجام يافت .
جنبش دهقانان به ميزان گستردهاى اوج گرفت . اتحاديههاى تودهاى دهقانان ، در مناطق شمالى مانند گيلان ، مازندران ، خراسان و حتى استانهاى مركزى و جنوبى ايران ، سازمان داده شدند . در همهجا خواستههاى مهم دهقانان به شرح زير بودند : تجديد نظر در تقسيم سهم محصول ميان دهقانان و مالكان ، لغو وظايف دهقان درباره تحويل جنس ( عوارض ) به ارباب . مالكان از ترس گسترش دامنهدار جنبش دهقانان ، در بسيارى از جاها به رهبران اتحاديههاى دهقانان مراجعه و تقاضا كردند كه ميان آنها و دهقانان قراردادى مبنى بر تجديد نظر در سنتهاى پيشين تقسيم محصول منعقد گردد . منظورشان آن بود كه بهطوركلى بهره مالكانهشان از بين نرود . ضمن بهار 1946 در گيلان چنين قراردادى ميان دهقانان و مالكان تنظيم گرديد كه ضمن آن بهره مالكانهء ارباب به 25 % كاهش مىيافت و عوارض هم لغو مىشد . در رفسنجان كرمان در ماه مه 1946 در محل اداره فرماندارى قراردادى ميان نمايندگان دهقانان و مالكان به امضاء رسيد كه به موجب آن سهم دهقان از 25 % به 35 % محصول افزايش يافت . در مناطق اصفهان ، يزد ، كرمان ، فارس هم قراردادهاى مشابهى بسته شدند . در بسيارى از جاها دهقانانى كه محصولشان كم بود بهطوركلى از تحويل بهرهء مالكانه به ارباب خوددارى كردند .
اين گونه در پايان سال 1945 و آغاز سال 1946 موج جنبش دموكراتيك سرتاسر ايران را فراگرفت .
مانورهاى مرتجعان ايران و امپرياليستها
در چنين شرايطى مرتجعان ايران كه حكومت را به دست داشتند ، ضمن آغاز سال 1946 برايشان روشن شد كه اوضاع داخلى ايران چنان نيست تا پايگاهى عليه جنبشهاى دموكراتيك آذربايجان ، كردستان و بهطوركلى سرتاسر ايران ، پديد آيد .
اين پديده ارتجاع ايران را ناچار كرد تا از خارج يارى جويد ، بنابراين رويدادهاى داخلى آذربايجان ايران را به مسألهاى بينالمللى تبديل كرد . دولت ايران به رياست ابراهيم حكيمى با تحريك نمايندگان دولتهاى امپرياليستى ، در ژانويه 1946 مسئله