و غيره بودند . اين اعتصاب تنها به كمك انگليسها و دخالت ارتش ايران كه عليه اعتصاب كنندگان هجوم كردند ، سركوب شد .
در سالهاى 1929 - 1932 موج اعتصاب به مناطق ديگر ايران رسيد . به سال 1930 كارگران كارخانهء كبريتسازى در تبريز و كارگران مازندران دست به اعتصاب زدند .
در ماه مه 1931 بافندگان كارخانه وطن در اصفهان زير نظر كمونيستها اعتصاب مهمى را برپا داشتند ، موفق شدند ساعات كار روزانه را به 9 ساعت كاهش دهند ، 20 % به مزدشان بيفزايند ، از ميزان جريمه بكاهند و بازرسى تحقيرآميز كارگران را از سوى عوامل كارفرما موقوف كنند . به سال 1932 كارگران مازندران كه به كار ساختمان راهآهن سرگرم بودند اعتصاب كردند .
دولت رضا شاه به سختى اين جنبشهاى كارگرى را درهم مىكوبيد . صدها كارگر را به زندان انداخت . در 19 ماه مه 1931 قانون ويژهاى عليه كمونيستها از مجلس گذشت ، ضمن اين قانون براى كسانى كه در فعاليتهاى حزب كمونيست ايران شركت داشتند ، ده سال زندان با اعمال شاقه تعيين گرديد . به سال 1936 قانونى از مجلس گذشت كه آن را ايجاد نظم در صنايع نام گذاشتند ، به موجب اين قانون هرگونه اعتصابى جدا ممنوع گرديد .
دكتر تقى ارانى
اما فشار دستگاه حاكم نتوانست جنبش كارگران و فعاليت كمونيستهاى ايرانى را خاموش كند . به سال 1934 سازمانهاى كمونيستى دوباره فعاليتهاى خود را آغاز كردند . رهبر آنها استاد دانشمند دانشگاه تهران و شخصيت نامدار ايرانى ، دكتر تقى ارانى بود . در سالهاى 1934 - 1936 مجله دنيا منتشر مىشد ، ضمن آن مسائل تئوريك و سياسى كمونيستهاى ايران مطرح مىگرديد . به سال 1936 سازمانهاى حزبى و اتحاديهاى حزب كمونيست به وسيله دولت از هم پاشانده شدند ، بسيارى از فعالان بازداشت گرديدند .
به سال 1938 - 53 تن از اعضاى حزب كمونيست و اتحاديههاى كارگرى ( « دستهء 53 نفرى » ) محاكمه شدند و براى اينها كيفرهاى سختى در دادگاه تعيين گرديد .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 468
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٤٦٨