تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 470

مساهمون:

ص٤٧٠
قيام خراسان را سركوب كرد . موج شورش دهقانان ايران در سالهاى 1929 - 1930 ضمن رابطه با بحران اقتصادى جهانى فراگير شد . كاهش تقاضاى فراورده‌هاى كشاورزى ايران در بازارهاى خارجى باعث كم شدن زمين‌هاى زير كشت گرديد . اربابان و مالكان كه كوشش داشتند زيان آثار اين بحران را بر دوش دهقانان تحميل كنند به اخذ عوارض بيشتر از دهقانان پرداختند ، و دولت هم بگونهء غيرمستقيم به ماليات دهقانان افزود . اين مسئله باعث بينوائى هرچه بيشتر دهقانان گرديد و ناخشنودى آنها را افزايش داد ، در خراسان يك جنبش پارتيزانى دهقانى به سركردگى زلفى آغاز شد ، او خود را « پادشاه مسافر » مىناميد و خواهان لغو انحصار ترياك به وسيلهء دولت بود ، چون مأموران دولت محصول خشخاش را به بهاى كم برآورد مىكردند و اين گونه به دهقانان كشت ترياك ستم روا مىداشتند . در منطقه‌هاى جنوبى ايران ضمن بهار و تابستان 1929 جنبشى دهقانى به سركردگى مهدى سرخى گسترش يافت ، اين جنبش هم عليه انحصار ترياك به وسيله دولت بود . يكانهاى سركوب‌گرى براى فرونشاندن شورش اين دهقانان اعزام گرديدند . اينان پس از 6 ماه ، از ژوئيه تا دسامبر 1932 قيام را سركوب و بيش از 150 تن از دهقانان شركت‌كننده را تيرباران كردند ، صدها تن از آنها به زندان با اعمال شاقه و تبعيد به نقاط دورافتادهء مناطق شرقى محكوم شدند . به موازات جنبش‌هاى كارگران و دهقانان در پايان دههء 20 و آغاز دههء 30 ، ايلات كوچ‌نشين و نيمه كوچ‌نشين چندبار قيام كردند . انگيزهء اين قيامها سياست دولت مبنى بر خلع سلاح عشاير كوچ‌نشين و اسكان اجبارى آنها بود ، كه باعث تلف شدن دامها و از ميان رفتن تنها منبع زندگىشان مىشد . بسيارى از خانها يعنى رهبران ايلات در برابر اين سياست پايدارى كردند بعضى بازداشت و اعدام شدند و برخى به عنوان گروگان در تهران مقيم و تحت نظر قرار گرفتند ، دارائى بسيارى از آنها مصادره گرديد . در مناطق اقامتگاههاى اين عشاير حكومت نظامى برقرار شد . اين سياست باعث يك رشته قيامهاى ايلات گرديد و از سال 1925 تا اوايل سالهاى 30 ادامه داشت . در سالهاى 1924 - 1926 در منطقهء جنوب شرقى درياى خزر يك قيام تركمن - كرد آغاز گرديد . سالهاى 1925 - 1928 در بلوچستان تقريبا بگونه پيوسته شورش بلوچها ادامه داشت . در سالهاى 1927 و 1928 قيام عربها در خوزستان و شورش لرها در لرستان انجام يافت . از پايان 1927 جنبش مسلحانه عشاير جنوبى ايران يعنى دشتى و تنگستان كه در كناره‌هاى خليج فارس اقامت داشتند آغاز گرديد . پس از آن ، خيزش عشاير ممسنى و بوير - احمدى انجام گرفت . از بهار 1929 امواج شورش سرتاسر جنوب ايران را فراگرفت ،