تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 455

مساهمون:

ص٤٥٥
1925 - 800 تن از فعالان اتحاديه‌هاى صنفى ، اعضاى حزب كمونيست ايران و شركت كنندگان ديگر جنبش دموكراتيك ، طبق سياهه‌ايكه از پيش آماده شده بود ، بازداشت گرديدند .

سرنگونى دودمان قاجار و اعلام سلطنت رضا خان

در نيمه سال 1925 در كشور ايران مبارزهء سازمان‌يافته‌اى عليه بازگشت احمد شاه از خارجه به ايران و سپس سرنگونى دودمان قاجار آغاز شد . ضمن اين مبارزه تبليغات گسترده‌اى درباره ميهن‌پرستى و ترقيخواهى رضا خان انجام مىگرفت . به منظور خنثى كردن پايدارى اريستوكراسى فئودال و جلب آن دسته از نمايندگان فئودال - اريستوكرات كه به پيكار آشكار دست نزده بودند ، رضا خان در اوت 1925 كابينه‌اش را ترميم كرد و چند تن از نمايندگان اردوگاه فئودالها را به وزارت گماشت . همرزمان نزديك رضا خان ( تيمور تاش و داور ) نمايندگان مجلس را به مقر نخست‌وزيرى فراخواندند و آنها را واداشتند تا به رضا خان رأى اعتماد بدهند . در 31 اكتبر 1925 به پيشنهاد تدين يكى از دست‌نشاندگان رضا خان و معاون مجلس پنجم طرح سرنگونى دودمان قاجار و واگذارى دولت موقت به رضا خان كه نام فاميلى پهلوى را به خود گرفت ، در مجلس پنجم تصويب گرديد . مسئلهء استقرار شكل حكومت به مجلس مؤسسانى كه بعدا بايستى تشكيل مىشد واگذار گرديد . روز بعد از تصويب سرنگونى دودمان قاجار ، رضا خان كه مىكوشيد روحانيان را به سوى خود بكشاند ، اعلاميه‌ايكه گوياى خط مشى دولت تازه بود به اين مضمون صادر كرد : « قوانين اسلام به منظور بهروزى مردم اجرا خواهد گرديد » . معنويت مسلمانى كاملا حفظ خواهد شد ، فروش نوشابه‌هاى الكلى ممنوع خواهد گرديد ، بهاى گندم و نان كاهش خواهد يافت و غيره . در جواب اين ژست رضا خان ، گروه مجتهدان ، اعلاميه‌اى خطاب به مردم صادر كردند و از آنها خواستند كه از حكومت رضا خان فرمانبردارى كنند . اين گونه رضا خان كه تاكنون توانسته بود پشتيبانى گروههاى مالك - بورژوا و نمايندگان اريستو - كراسى - فئودال را از راههاى گوناگون به سود خود جلب كند ، هم‌اكنون موفق شد قسمت مهمى از روحانيان را به سوى خود بكشاند . ضمنا براى جلب برخى از چهره‌هاى برجسته سياسى ايران اقدامهائى از سوى رضا خان انجام گرفت . در نوامبر 1925 انتخابات مجلس مؤسسان انجام گرفت . توده‌هاى وسيع مردم عملا در اين انتخابات شركت نكردند ، چون زير فشار دستگاه حاكم ، اين انتخابات صددرصد