فرمان راند - اين رويدادها در فاصله سالهاى 2700 تا 2600 ق . م . پيش آمد . روابط مبادلاتى در اثر تصادم جنگى بين ايلام و بين النهرين كه بهگونهء متناوب كاميابى نصيب اين يا آن دولت مىشد ، به دگرگونى گرائيد ، اما بعدها پادشاه آكاد پس از اتحاد مراكز بين النهرين در پايان قرن 24 - 23 ، سرانجام بر ايلامىها پيروز شد و بيشتر قلمرو آنها را به تصرف درآورد .
آنزمان در ايلام علاوهبر پادشاه اوان دولتهاى ديگرى در شهرها حكومت مىكردند :
شوش ، باراخشه ، آنشان و غيره از آنجمله بودند . اين دولتها يا مستقلا يا از راه جنگ با آكادها ارتباط داشتند فرمانروايان آنها لقبهاى گوناگونى را براى خود بر - مىگزيدند : « شاه » ، « شاهزاده كاهن » و غيره . يكى از اينها به نام كوتيك - اينشوشينيك در آغاز قرن بيست و دوم ق . م . با ايلامىها متحد شد و در خارج از ايلام موفقيتهائى را بهدست آورد ، پس از آن عنوان پيشين پادشاه آكاد يعنى « پادشاه چهارمين كشور جهان » را اختيار كرد . كتيبهاى كه از او بهجاى مانده يكى به خط آكادى و ديگرى ميخى كه در ايلام معمول بود ، مىباشد ( براى كشف اين خطوط كوشش مىشود ) . اما ضمن نوشتههاى ايلامى خط آكادى هم بهكار رفته ( خط سومرى نخست بهگونه تصويرى بوده است ) متون خط ميخى ايلامى در جنوب غربى ايران و زمان هخامنشيان به مقياس گستردهاى بهكار رفتهاند . اما در پايان هزاره سوم و سدههاى نخستين هزاره دوم در ايلام و بهويژه در شوش با خط آكادى مىنوشتند .
در كتيبه ذكر شده كوتيك - اينشوشينيك بر كوتىها پيروز شد و از زاگرس به بين النهرين تاخت . در نيمه دوم هزاره سوم مناطق شمال خاورى بين النهرين به نااستوارى گرائيد . اما گاهگاهى عشاير با يكديگر متحد مىشدند مثلا در حدود قرن بيست و دوم ق . م . طبق نوشتهاى كه به خط آكادى در صخرهاى نزديك زهاب كنار دياله بهدست آمده آنوبانىنى « پادشاهى لولوبىها » را پديد آورد . در هزاره دوم و اوائل هزاره يكم ق . م . لولوبىها در حاشيه شمال غربى ايران تا اروميه و نزديك مناطق عراق زندگى مىكردند اخلاف كوتيوها در زاگرس و شمال لرستان سكونت داشتند .
با وجود موفقيت موقتى كوتيك - اينشوشينيك ، كوتىها بين النهرين را به تصرف درآوردند و خراجهاى سنگينى را بر ساكنان آن منطقه تحميل كردند و ظاهرا ايلامىها را هم شكست دادند . چيرگى كوتىها بر سومرىها و آكادىها كمتر از يك قرن پائيد ( تا قرن بيست و يكم ق . م . ) . اتحاد عشايرى كوتىها ظاهرا ضعيف بود و بنابراين ، اينها سرانجام شكست خوردند و قدرت آنها در بين النهرين سرنگون شد .
در ايلام در آنهنگام قدرت بهدست شاه سيماشا ( دومين دودمان شاهان ايلام )
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 45
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٤٥