را به ارمغان مىآوردند . نفوذ انقلابى بازگشتگان مهاجر ايرانى بهويژه پس از آغاز انقلاب روسيه ، در ايران افزايش يافت .
و . اى . لنين ضمن مقالهاى زير عنوان « بيدارى در آسيا » نوشت : « بدنبال جنبش روسيه به سال 1905 ، انقلاب دموكراتيك سرتاسر آسيا را فراگرفت . . . . جهان سرمايهدارى و جنبش سال 1905 روسيه سرانجام آسيا را از خواب بيدار كرد . صدها ميليون از ساكنان اين قاره كه در اثر ركود دوران قرون وسطى كوبيده و مهجور شده بودند ، از خواب غفلت بيدار شدند و به سوى زندگى نوين و پيكار به خاطر به دست آوردن ابتدائىترين حقوق انسانى و دموكراسى گام نهادند » .
آغاز انقلاب و اعلام مشروطيت
جنبش انقلابى تودهاى در ايران بيدرنگ به دنبال انقلاب 1905 روسيه آغاز گرديد .
بهانه مستقيم اين جنبش رويدادهاى تهران بودند : به فرمان حاكم شهر تهران 17 بازرگان دستگير و به چوب بسته شدند ، گويا آنها امريه حاكم را دربارهء كاهش بهاى قند اجرا نكرده بودند . اين سركوبى همراه با اخبار سوءاستفادهها و تعديات حاكم كرمان ، بيدادگريهاى مأموران شاهزاده شعاع السلطنه والى فارس و واليان و حكام استانهاى ديگر كشور ، خشم همگانى را در تهران برانگيخت . در دسامبر 1905 به نشانهء اعتراض به رفتارهاى دولت تمام بازارها ، دكانها و كارگاههاى صنعتى پايتخت بسته شدند . قسمتى از روحانيان متنفذ به پيشوائى مجتهدان ، سيد محمد طباطبائى و سيد عبد اللّه بهبهانى از شهر تهران بيرون رفتند و در شاه عبد العظيم به بست نشستند . اين تظاهرات و بستنشينى در شيراز ، مشهد و شهرهاى ديگر ايران هم انجام گرفت . تظاهركنندگان خواهان بركنارى عين الدوله مرتجع از مقام صدارت ، انفصال نوز بلژيكى از كار و برقرارى « عدالتخانه » براى رسيدگى به دادخواهىهاى مردم بر پايه داد و قانون برابرى بودند . شاه كه زير فشار اين جنبش قرار گرفته بود در ژانويه 1906 مجبور شد وعدهء انجام اين تقاضاها را بدهد .
اما اين وعدههاى شاه مانورى ارتجاعى بود . پس از آنكه اين جوشش پايان يافت ، دربار شاه فشار روى شركتكنندگان اين خيزش را افزايش داد .
در برابر اين اقدام در ژوئيه 1906 موج تازهاى از جنبش مردم به خروش آمد . در تهران اعتصاب عمومى اعلام شد ، بازارها و دكانها بسته شدند ، چند هزار تن از مردم در سفارت انگليس به بست نشستند . قسمت عمدهء روحانيان به جنبش پيوستند و به نشانهء اعتراض از شهر تهران به قم رهسپار شدند . هماكنون تظاهرات نهتنها در جهت بركنارى عين الدوله